NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE 2013-2016

DE APPEL

Toneelgroep De Appel

inleiding

Toneelgroep De Appel is een middelgroot gezelschap, dat voornamelijk klassiek en eigentijds toneelrepertoire speelt in het eigen Appeltheater in Den Haag en, in beperkte mate, op nationale en internationale festivals. De Appel kiest voor een repertoire waarbij het accent niet komt te liggen op een museale functie, maar op beweging en dynamiek, het inhaken op thema's. Daarbij richt de groep zich op het spelen van bestaand repertoire en op projecten die eigen creaties zijn. Soms zijn die gebaseerd op, of geïnspireerd door, klassieke thema's uit de canon van het theater of de literatuur. De Appel wil van de grote projecten de kern en vaste waarde maken binnen het repertoire. De Appel positioneert zich binnen het veld door middel van enkele specifieke kenmerken, zoals een vast ensemble, een eigen theatergebouw (Appeltheater), het ontwikkelen van nieuw repertoire en de marathonvoorstellingen. De artistieke leiding wordt verzorgd door Aus Greidanus en de zakelijke leiding is in handen van Gerrit Dijkstra.
De voorstellingen van De Appel in de periode 2013-2016 worden gemaakt in clusters. Meerdere voorstellingen, zowel voor de kleine als voor de grote zaal, kunnen op één avond of in één weekend worden bezocht. Per cluster worden gemiddeld drie voorstellingen gemaakt: een voorstelling voor de grote zaal en twee voor de kleine zaal. Het hoofdthema voor de komende jaren is Europa, waarbij ieder jaar geassocieerd wordt met een jaargetijde. In het eerste cluster staat de Romantiek centraal met de voorstellingen 'De Rovers' onder regie van David Geysen, 'Isabelle' onder regie van Judith de Rijke, 'Goethe', 'Thom Pain', 'Erlköniging(in)' onder regie van David Geysen en Aus Greidanus jr, een internationale voorstelling en 'Grimm'. Het tweede cluster staat in het teken van Casanova met de voorstellingen 'Casanova' onder regie van Aus Greidanus sr., 'De Sade' onder regie van Peter Verhelst, 'Candide' onder regie van David Geysen en een internationale voorstelling. Het derde cluster, vanaf oktober 2014, zal in het teken staan van het thema 'Revoluties'. Daarbij wordt samenwerking gezocht met de KVS Brussel, het Europees Gerechtshof Den Haag en NT Gent. Het einddoel is om een drieluik te maken over Revoluties in de twintigste eeuw. Drie stukken die als drieluik kunnen worden vertoond en elk door een andere auteur geschreven worden.
De Appel wil in de jaren 2013 en 2014 in totaal 200 voorstellingen realiseren in het middencircuit voor 36.800 bezoekers. Hiervoor wordt een subsidiebedrag gevraagd van 1.080.000 euro, inclusief innovatietoeslag van 180.000 euro.

In de periode 2009-2012 ontvangt De Appel structureel subsidie van het Fonds Podiumkunsten van 345.847 euro per jaar. Voor die periode ontving het gezelschap subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De Appel wordt door de gemeente Den Haag gesubsidieerd voor 1.896.880 euro per jaar. In de periode 2009-2012 hebben adviseurs van het Fonds zeven speelbeurten van drie producties van De Appel bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van Toneelgroep De Appel als ruim voldoende. De producties van de afgelopen jaren getuigen in de ogen van de commissie van vakmanschap. De grootschalige voorstellingen zijn vakkundig opgezet. Op het gebied van de regie, het spel, de aankleding, het licht, het decor en de muziek is het vakmanschap zichtbaar. De verschillende delen van de marathonproducties zijn afwisselend, waardoor het publiek niet het gevoel krijgt van 'een lange zit'. De producties vallen echter minder op door een herkenbare inhoudelijke oorspronkelijkheid. Zo zijn de producties in de ogen van de commissie inhoudelijk weinig uitgesproken. De persoonlijke betrokkenheid van de makers komt niet sterk uit de producties naar voren. Daardoor blijven de producties in de ogen van de commissie vooral zorgvuldig geregisseerde historische vertellingen, die opvallen door hun grootschaligheid, maar minder door een herkenbare signatuur. De groep heeft daarmee het accent sterk gelegd op de vorm. Hier ligt ook een risico voor de zeggingskracht van de producties, omdat de eigen inhoudelijke boodschap achterblijft.
In de aanvraag geeft De Appel aan verder te gaan met grootschalige producties, waarbij de opzet van chronologie in marathonproducties wordt losgelaten. De verschillende producties vormen onderdelen van een cluster, die niet in een vaste volgorde en los van elkaar kunnen worden gezien. De commissie kan deze keuze volgen, hoewel die vrij summier wordt toegelicht in de aanvraag. Met betrekking tot de oorspronkelijkheid heeft de commissie dezelfde kanttekeningen als bij de producties van de afgelopen jaren. In de aanvraag worden verschillende, vrij universeel gestelde uitgangspunten genoemd. Deze komen niet samen in een coherente artistieke visie die als basis dient voor de keuzes rond de projecten. Zo geeft de aanvraag aan dat De Appel constant naar vernieuwing zoekt door een eigen, prikkelende beeld- en vormtaal. In deze beeld- en vormtaal ziet de commissie in mindere mate oorspronkelijkheid en zeggingskracht, zoals zij over de voorstellingen van de afgelopen periode opmerkt. Verder geeft de aanvraag aan dat de diversiteit in toneelstijlen en invalshoeken rondom een thema als uitgangspunt worden gehanteerd om nieuwe verhalen te vertellen. De commissie ziet hier weliswaar aanzetten in, maar in het plan worden deze uitgangspunten onvoldoende aan elkaar verbonden tot een herkenbaar artistiek fundament. De concrete projecten voor de komende jaren, ondergebracht in drie clusters, worden zeer summier beschreven. Bij verschillende projecten worden nauwelijks of geen namen genoemd van betrokken makers. Hier moet de commissie vertrouwen op de bewezen kwaliteit in het verleden. Al met al geeft de aanvraag de commissie het vertrouwen dat De Appel ook de komende jaren een aantal opvallende evenementen zal realiseren, die grootschalig zijn opgezet en waarin vakmanschap in elementen zoals acteren, aankleding, decor en muziek vakkundig samenkomen, maar die zich in mindere mate zullen onderscheiden op het gebied van de oorspronkelijkheid en zeggingskracht.

Ondernemerschap
ruim voldoende
De commissie beoordeelt het cultureel ondernemerschap van De Appel als ruim voldoende. De organisatie is stabiel en de bedrijfsvoering is op orde. De groep heeft bovendien intussen veel ervaring met groot gemonteerde en complexe producties.
De Appel heeft een trouw publiek opgebouwd dat al decennia naar de voorstellingen komt kijken. Met name bij de grootschalige voorstellingen zijn de bezettingspercentages hoog. Toch vindt de commissie het totale publieksbereik van de groep niet groot voor een middelgroot gezelschap. Het beoogde publieksbereik voor de komende jaren is bovendien lager dan in de jaren 2009-2011. Het eigen theater is voor het bereik zowel een voordeel als een beperking. De ruimte kan goed worden omgebouwd en ingericht voor de verschillende voorstellingen en is bovendien goed voor de herkenbaarheid van het gezelschap. De publiekscapaciteit is echter beperkt en bovendien is het theater tijdens de voorbereidingen niet beschikbaar voor voorstellingen. Al met al leidt dit tot een forse investering in een relatief beperkt publieksbereik.
Verder vindt de commissie de stijging van de publieksinkomsten optimistisch ingeschat. Voor 2013-2014 gaat De Appel voor elk jaar uit van minimaal de omzet van het marathonjaar 2010. De commissie is er door de aanvraag niet van overtuigd dat elk jaar een omzet kan worden gegenereerd als in de marathonjaren van de vorige periode, vooral omdat die inkomsten moeten worden opgebracht door minder voorstellingen en minder toeschouwers. Gemiddeld zullen bezoekers dus aanzienlijk meer moeten gaan betalen, zelfs nog fors meer dan in het marathonjaar 2010. De gekozen vorm van clusters moet deze stijging realiseren, maar de aanvraag onderbouwt dit niet. Het publiekssucces is in de vorige periode volgens de commissie voor een deel te danken aan het feit dat er langere periodes hebben gelegen tussen de grote evenementen in. Dat draagt bij aan de ervaring bij het publiek van het meemaken van een speciale gebeurtenis. Door het jaarlijks organiseren van dergelijke grote evenementen ontstaat het risico van verzadiging bij het vaste publiek. Hier wordt in de aanvraag geen aandacht aan besteed, terwijl het een reëel risico is voor de begrote publieksinkomsten. De commissie heeft wel voldoende vertrouwen dat de begrote overige inkomsten gerealiseerd zullen worden. De Appel heeft veel Vrienden en werkt al jaren aan een goede verbinding met deze en andere relaties.
De marketing- en publiciteitsaanpak heeft De Appel in de aanvraag vrij algemeen en vooral kort beschreven. De Appel koppelt de marketing aan de beleving van de evenementen in het Appeltheater. De communicatie met het potentiële publiek over een specifieke productie wordt daarbij gevoerd vanuit het 'merk' De Appel. Daarbij worden online en offline middelen ingezet. Verdere concrete invulling geeft het plan niet. Het plan mist in de ogen van de commissie vooral ambitie om nieuw publiek te bereiken en te behouden. Zo formuleert de aanvrager in het plan geen heldere doelgroepen, ook niet bij de afzonderlijke projecten. Dat is volgens de commissie een gemiste kans, aangezien de inhoudelijke thema's daar wel aangrijpingspunten voor bieden. Aan de andere kant heeft De Appel een grote groep trouwe bezoekers, waarvan een deel 'Appelvriend' is. De betrokkenheid van het gezelschap met deze Vrienden is groot en ook overtuigend beschreven. Al met al zal de marketingstrategie van De Appel geen grote stijging van het aantal bezoekers opleveren, maar dat beoogt de groep ook niet.

Bijdrage aan de pluriformiteit
neutraal
De bijdrage aan de pluriformiteit van het Nederlands podiumkunstenaanbod beoordeelt de commissie als neutraal. De commissie constateert dat er behalve De Appel veel instellingen zijn in Nederland die zich bezighouden met teksttheater. Er zijn zowel instellingen binnen de basisinfrastructuur als ongesubsidieerde producenten die teksttheater maken. In vergelijking met deze andere instellingen onderscheidt De Appel zich niet. De gekozen clustering van los te bezoeken producties vindt de commissie in dit kader onvoldoende onderscheidend als presentatievorm.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
De commissie beoordeelt de bijdrage aan de spreiding als neutraal. Door de vestigingsplaats Den Haag waar het podiumkunstenaanbod groot is, levert De Appel geen bijdrage aan de spreiding. Bovendien plant de groep geen voorstellingen buiten de standplaats.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
zeer goed
De Appel vraagt voor de periode 2013-2016 een bijdrage van 1.896.880 euro van de gemeente Den Haag. Indien de gemeente deze aanvraag honoreert, leidt dit tot een stevige lokale bijdrage.

Toeslag
niet toekennen
De Appel vraagt een toeslag aan voor de ontwikkeling van nieuw, Nederlandstalig repertoire, voor de ontwikkeling van jong (acteer)talent en voor het bieden van kansen aan aankomende regisseurs.
De ontwikkeling van acteertalent past in de ogen van de commissie niet bij de toelichting op de toeslag, die spreekt over het bieden van ruimte aan nieuwe makers. Bovendien zou dit ook binnen de reguliere producties van De Appel gerealiseerd kunnen worden.
De overige activiteiten passen wel binnen de regeling. De commissie oordeelt echter negatief over deze twee onderdelen. Het laten schrijven van nieuw repertoire hoort tot de reguliere activiteiten van een gezelschap als De Appel, gericht op de eigen artistieke ontwikkeling. Op basis van het plan is de commissie niet overtuigd dat de effecten van de nieuwe werken de eigen groep overstijgen en de nieuw geschreven dramateksten door meer dan alleen het eigen gezelschap gespeeld zullen worden. De beschrijvingen zijn dusdanig summier dat niet te bepalen is of navolging zal kunnen worden verwacht. Ook blijkt uit de aanvraag geen navolging op dit gebied uit het verleden.
Hetzelfde geldt voor de wijze waarop De Appel de verdere begeleiding van jonge regisseurs voorstelt. Die laat een bestaand gezelschap zien dat wel een jonge garde makers aan zich verbindt, maar de commissie mist een duidelijk plan van aanpak voor talentontwikkeling en doorstroming van die jonge makers. Daardoor is zij niet overtuigd van de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten breder dan de producties van De Appel zelf.

conclusie

De commissie adviseert de aanvraag van Toneelgroep De Appel te honoreren voor zover het budget dat toelaat. De commissie adviseert geen toeslag toe te kennen.

aangevraagd bedrag 2013-2014 € 1.080.000
aantal uitvoeringen 2013-2014 Basisbedrag Totaal
Circuit klein
Circuit midden 200 € 4.500 € 900.000
Circuit groot
Basissubsidie voor 2 jaar € 900.000
Toeslag niet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar 0 *
       
Gemiddeld per jaar

muziek

organisatieaangevraagdtoekennen

Amstel Saxofoonkwartet€ 45.0000 *
Amsterdam Klezmer Band€ 184.750€ 184.750 per jaar
Amsterdam Sinfonietta€ 574.000€ 574.000 per jaar
Apollo Ensemble€ 80.2500
Asko|Schönberg€ 643.250€ 643.250 per jaar
Bik Bent Braam€ 58.8000 *
BOT€ 117.0000 *
Brokken€ 116.000€ 116.000 per jaar
Calefax€ 384.000€ 245.000 per jaar
Camerata Trajectina/Brisk€ 97.2500
Cappella Amsterdam€ 478.000€ 478.000 per jaar
Cello Octet Amsterdam€ 126.0000 *
de Oefening de Kunst (dOeK)€ 124.800€ 124.800 per jaar
Don KosakenChor Russland€ 585.0000 *
Egidius Kwartet€ 108.7500 *
Five Great Guitars€ 195.0000 *
Fra Fra Sound & Big Band€ 95.0000
Holland Baroque Society€ 322.200€ 268.500 per jaar
Insomnio€ 187.2000
Instant Composers Pool (ICP)€ 140.000€ 140.000 per jaar
Intro in situ€ 164.4000 *
Ives Ensemble€ 131.2500
Jazz in Motion€ 212.5000 *
Jazz Orchestra of the Concertgebouw€ 509.4000 *
De Kift€ 224.500€ 224.500 per jaar
Kulsan€ 174.5000
Matangi Quartet€ 112.0000 *
Metropole Orkest€ 720.0000
Nederlands Blazers Ensemble€ 808.200€ 808.200 ** per jaar
Nederlandse Bachvereniging€ 733.500€ 533.750 per jaar
Nederlands Kamerkoor€ 610.000€ 610.000 per jaar
Nieuw Ensemble€ 594.0000 *
Nieuwe Philharmonie Utrecht€ 430.0000
Oorkaan€ 471.600€ 471.600 per jaar
Opera per Tutti!€ 102.0000 *
orkest de ereprijs€ 228.6000 *
Orkest v/d Achttiende Eeuw€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paul van Kemenade Quintet€ 51.0000 *
RBO Sinfonia€ 444.0000
Rubens Quartet€ 96.0000 *
Sinfonia Rotterdam€ 142.5000
Slagwerk Den Haag€ 317.400€ 219.500 per jaar
Stroom Management/Izaline Calister€ 135.0000
Tam Tam Productions€ 238.5000 *
Tango Extremo€ 90.0000 *
The Ex€ 142.5000 *
Tomoko Mukaiyama Foundation€ 170.100€ 141.750 per jaar
Utrecht String Quartet€ 78.0000
Van Swieten Society€ 95.7500 *
Visisonor€ 61.0000
Zijlstra€ 103.7500

theater

organisatieaangevraagdtoekennen

Afslag Eindhoven€ 66.0000
De Appel€ 540.0000 *
Bambie€ 256.5000 *
't Barre Land€ 244.8000 *
Beumer & Drost€ 300.000€ 300.000 per jaar
BonteHond€ 333.000€ 333.000 per jaar
De Brandstichting€ 240.0000
Carver€ 486.0000 *
Caspar Rapak€ 82.5000
Compagnie Karina Holla€ 120.0000
Dood Paard€ 414.000€ 345.000 per jaar
Dries Verhoeven€ 198.000€ 198.000 per jaar
Edit Kaldor€ 81.0000 *
Eigen Werk Theaterproduktie€ 97.5000
De Federatie€ 504.0000 *
Feikes Huis€ 232.500€ 232.500 per jaar
Female Economy€ 342.000€ 285.000 per jaar
Firma MES€ 90.0000 *
Firma Rieks Swarte€ 336.750€ 336.750 per jaar
Fred Delfgaauw€ 210.0000
Golden Palace€ 288.750€ 288.750 per jaar
Het Houten Huis€ 371.250€ 371.250 per jaar
Hoge Fronten€ 117.000€ 117.000 per jaar
Hotel Modern€ 601.200€ 501.000 per jaar
In Goed Gezelschap van Laura€ 127.500€ 127.500 per jaar
Jakop Ahlbom€ 331.500€ 331.500 per jaar
Kassys€ 67.5000
Keesen & Co€ 207.0000
Likeminds€ 219.7500 *
Maatschappij Discordia€ 360.0000
Matzer€ 277.500€ 277.500 per jaar
MC Producties€ 270.0000
Mug met de Gouden Tand€ 360.000€ 300.000 per jaar
Nachtgasten€ 75.0000 *
De Nieuw Amsterdam€ 360.0000
Het Nieuw Utrechts Toneel€ 87.0000
Nieuw West€ 153.0000
OMSK€ 204.3000 *
Onafhankelijk Toneel€ 540.0000 *
Orkater (theater)€ 770.400€ 588.800 ** per jaar
PeerGrouP€ 472.500€ 393.750 per jaar
Productiehuis Brabant€ 129.7500 *
Schweigman&€ 420.300€ 350.250 per jaar
Teatro Munganga€ 210.0000
TG Lange Mannen€ 76.5000
Theater Bellevue€ 180.000€ 180.000 per jaar
ThEAter EA€ 159.0000
Theater Gnaffel€ 378.000€ 315.000 per jaar
Theatergroep Aluin€ 198.7500
Theatergroep Suburbia€ 390.000€ 300.000 per jaar
Theater Nomade€ 240.0000
Theater RAST€ 345.0000 *
Theater Terra€ 450.000€ 450.000 per jaar
Theater Zeelandia€ 737.100€ 614.250 per jaar
The Glasshouse€ 186.7500 *
The Lunatics€ 80.2500
Thibaud Delpeut€ 300.0000 *
Toneelgroep Het Volk€ 277.5000 *
Toneelschuur Producties€ 528.750€ 457.500 per jaar
Het Toneel Speelt€ 900.0000 *
Trouble Man€ 60.000€ 60.000 per jaar
Ulrike Quade Company€ 434.700€ 434.700 per jaar
Unieke Zaken€ 150.000€ 150.000 per jaar
Via Rudolphi Theaterproducties€ 288.000€ 288.000 per jaar
Vis á  Vis€ 412.500€ 412.500 per jaar
De Voortzetting€ 225.0000
De Warme Winkel€ 401.400€ 334.500 per jaar
Wunderbaum€ 486.000€ 486.000 per jaar
ZEP€ 288.000€ 240.000 per jaar

dans

organisatieaangevraagdtoekennen

Club Guy and Roni€ 592.200€ 493.500 per jaar
Conny Janssen Danst€ 468.000€ 468.000 per jaar
Dance Works Rotterdam€ 111.6000 *
De Dansers€ 300.0000
Dansgroep Amsterdam€ 399.6000
Danstheater Aya€ 558.000€ 461.000 ** per jaar
ICKamsterdam (Emio Greco|PC)€ 751.500€ 751.500 per jaar
Het Internationaal Danstheater€ 792.0000
ISH€ 522.000€ 522.000 per jaar
Korzo€ 207.900€ 173.250 per jaar
LeineRoebana€ 360.000€ 300.000 per jaar
Meekers€ 441.000€ 367.500 per jaar
nb (Nicole Beutler)€ 279.000€ 279.000 per jaar
Plan-D€ 150.0000 *
Project Sally€ 142.500€ 142.500 per jaar
De Stilte€ 450.000€ 375.000 per jaar
T.R.A.S.H.€ 144.000€ 120.000 per jaar
Het Veem Theater€ 90.000€ 75.000 per jaar
Vloeistof€ 120.0000 *
WArd/waRD (Ann van den Broek)€ 345.600€ 288.000 per jaar

muziektheater

organisatieaangevraagdtoekennen

DeltaDua€ 150.0000
Flint€ 62.2500 *
Het Geluid€ 165.0000 *
Holland Opera€ 599.2500 *
Hollands Diep€ 270.0000
M-Lab€ 378.0000 *
Opera Spanga€ 229.5000 *
Orkater (muziektheater)€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paradiso Melkweg Productiehuis€ 252.0000 *
PIPS:lab€ 243.000€ 202.500 ** per jaar
Rosa Ensemble€ 183.6000 *
Sonnevanck€ 234.0000 *
Tafel van Vijf€ 131.250€ 131.250 per jaar
De Veenfabriek€ 765.900€ 638.250 per jaar
VocaalLAB€ 570.600€ 475.500 per jaar
Het Volksoperahuis€ 255.000€ 255.000 per jaar
Vrije Val€ 397.5000