NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE 2013-2016

HET TONEEL SPEELT

inleiding

Het Toneel Speelt (HTS) is gevestigd in Amsterdam. Ronald Klamer is de algemeen directeur. HTS maakt toneel voor de grote zaal en streeft daarbij naar een evenwicht tussen klassiek en eigentijds repertoire. HTS ziet zich als een pleitbezorger voor de (her)waardering van het Nederlands cultuurerfgoed en heeft als artistieke ambitie om de klassieke Nederlandse toneelliteratuur te revitaliseren. De verbindende factor van het artistieke beleid is de dramaturgie gebaseerd op respect voor de oorspronkelijke tekst, die zo compleet mogelijk en zoveel als mogelijk naar de letter en de geest van de auteur wordt gespeeld. Zo wil HTS het publiek in eerste instantie de auteur laten leren kennen en niet de regisseur.
Zowel in 2013 als in 2014 zullen twee producties voor de grote zaal worden gerealiseerd, met daarnaast als start van elk nieuwe jaar 'Gijsbrecht van Amstel.' In het voorjaar 2013 speelt de groep het door Rob de Graaf nieuw geschreven toneelstuk 'Na Jonathan'. Het wordt een eigentijds toneelstuk waarin het morele dilemma van moderne, ambitieuze ouders gespiegeld wordt aan het dilemma van onze voorouders zoals Ibsen dat vertelt in 'Kleine Eyolf'. Vervolgens staat een heropvoering van de productie 'Familie' van Maria Goos in de planning. In het voorjaar van 2014 speelt HTS 'Macbeth' en vervolgens Joost van den Vondels 'Lucifer'.
HTS wil in de jaren 2013 en 2014 in totaal 224 voorstellingen realiseren in de grote zalen, voor naar verwachting 78.400 bezoekers. Hiervoor wordt een subsidiebedrag gevraagd van 1.500.000 euro. HTS vraagt bovendien een toeslag van 300.000 euro voor de bijdrage aan het herstel van de Gijsbrecht-traditie, de manier waarop klassiekers van eigen bodem worden gespeeld en de inzet voor nieuwe stukken voor de grote zaal.

Het Fonds Podiumkunsten heeft HTS in de periode 2009-2012 structureel gesubsidieerd met een bedrag van 664.172 euro per jaar. Voor die tijd ontving de groep subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Adviseurs van het Fonds hebben in de periode 2009-2012 vijftien voorstellingen van acht producties van HTS bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van HTS als voldoende. Naast de klassieke teksten van Herman Heijermans en Joost van den Vondel stonden in de afgelopen jaren de eigentijdse teksten van schrijvers als Lot Vekeman, Rob de Graaf en Peter van de Witte centraal. De commissie heeft waardering voor de artistieke risico's die HTS met deze keuzes genomen heeft. HTS kiest over het algemeen voor goede makers en acteurs. De regie is vakkundig en zorgvuldig, en laat ruimte voor de acteurs. De acteerprestaties zijn dan ook over het algemeen van hoog niveau. De producties van HTS laten hiermee vakmanschap zien. HTS kiest ervoor om de teksten zo compleet mogelijk en zoveel mogelijk naar de letter en de geest van de auteur te spelen. In de ogen van de commissie gaat dat echter ten koste van de zeggingskracht van de producties. De regisseur voegt zich naar de tekst en geeft in de enscenering weinig eigen interpretatie. Met name bij de klassiekers breken de teksten daardoor niet uit hun tijdgebonden vorm, of zelfs keurslijf. Door het getoonde vakmanschap zijn de producties weliswaar adequaat geregisseerd en goed gespeeld, maar ze worden in de ogen van de commissie niet bijzonder of verrassend.
De commissie ziet dit terug in de producties op teksten van Heijermans. De gelijkenissen tussen de tijd waarin de stukken zijn geschreven en het heden zijn herkenbaar. Die overeenkomsten heeft de regisseur zichtbaar gemaakt, maar een eigen interpretatie of vertaling ontbreekt. Het zichtbaar maken van de parallellen is volgens de commissie niet voldoende om de stukken een actuele relevantie te geven en ze voor het publiek betekenisvoller te laten zijn.
Ook in de 'Gijsbrecht' mist de commissie een eigentijdse interpretatie of bewerking van het stuk. Bij de eerste opvoering sinds lange tijd bleek de tekst in de ogen van de commissie erg taai. Door de lange monologen en vele vertellingen over acties buiten het toneel is de tekst in dramatische zin niet sterk. De enscenering was volgzaam aan de tekst en de acteurs, en bleef daardoor vrij klassiek of zelfs statig. Ondanks het sterke acteerwerk komt het daarom niet tot boeiend theater.
De commissie ziet dit ook terug bij de producties op basis van nieuwe teksten en de hernemingen van bestaande teksten in de grote zaal. Zo vond zij dat de tekst 'Expats' van zichzelf weinig lagen bevat en de personages te weinig worden uitgewerkt. Hierdoor geeft het stuk volgens de commissie vooral een schets van een milieu. De regie blijft dicht bij de tekst en de personages, en voegt daardoor te weinig extra betekenis toe. Hiermee krijgt het geheel weinig zeggingskracht.
De plannen voor de volgende periode geven volgens de commissie in geringe mate blijk van oorspronkelijkheid en zeggingskracht. Zo geeft het plan aan dat de artistieke signatuur vooral wordt bepaald door de dramaturgie gebaseerd op respect voor de oorspronkelijke tekst. Dat is volgens de commissie een erg smalle basis voor een artistiek profiel, omdat het gezelschap daarmee in feite weinig meer wordt dan een vakkundige uitvoerder van repertoire.
Verder wordt de bestaande artistieke missie van HTS op het gebied van Nederlands toneelrepertoire in de plannen verbreed. HTS zal behalve de hedendaagse en klassieke Nederlandse teksten ook stukken uit het wereldrepertoire spelen. HTS kenmerkte zich voorheen altijd door de consistente keuze voor Nederlands repertoire in de grote zalen. De verbreding is in de ogen van de commissie dan ook ingrijpend en vereist een heldere toelichting op artistiek vlak. De verbreding wordt in de aanvraag echter niet beargumenteerd vanuit een heldere beschrijving van het artistiek profiel van de groep, maar vooral vanuit speelpotentie en publieksbereik.
De aanvraag mist bovendien een profilering in de onderlinge samenhang van het repertoire. Zo wordt uit de aanvraag niet duidelijk waarom voor deze specifieke stukken is gekozen. De aanvraag bevat geen toelichting op wat de stukken van Rob de Graaf, Maria Goos, Vondel en Shakespeare volgens de aanvrager bindt, of bij HTS met elkaar gemeen zullen hebben. Daardoor wordt deze keuze willekeurig binnen de gekozen repertoirelijnen.
Verder klinkt in de plannen volgens de commissie ook weinig zeggingskracht door. De beschrijvingen missen een eigen stem van de maker. De commissie vertrouwt erop dat de beschreven projecten zullen leiden tot vakkundig gemaakte en goed gespeelde producties. Zij ziet op basis van de plannen echter niet dat deze voor het publiek meer zullen betekenen dan onderhoudende voorstellingen.

Ondernemerschap
goed
De commissie beoordeelt het ondernemerschap van HTS als goed. De bedrijfsmatige organisatie van HTS is op orde. Het bureau van HTS is klein en flexibel en heeft daardoor relatief lage overheadkosten. De financiële basis was de afgelopen jaren niet stevig, maar dat is goed terug te voeren op het productieritme in die periode. Daarom heeft de commissie er vertrouwen in dat de financiële gezondheid zal worden hersteld.
Het gezelschap heeft ruime ervaring in het aanbieden van repertoire aan de grote zalen en is daar de afgelopen jaren goed in blijven slagen. Ondanks de moeilijke situatie op de theatermarkt en ondanks de niet altijd direct aansprekende titels waren de speellijsten goed. HTS gaat ervan uit dat het aantal voorstellingen de komende jaren vrijwel gelijk blijft. De commissie heeft er gezien de resultaten in de afgelopen jaren vertrouwen in dat dit zal lukken.
Verder staat het publieksbereik hoog op de agenda bij HTS. In de keuze voor het repertoire laat de groep zich voor een deel leiden door de potentiële belangstelling van het publiek. Het gezelschap verwacht een beperkte groei van het publieksbereik, die gerealiseerd moet worden door een hogere bezetting per voorstelling. Het marketingplan in de aanvraag is op zich summier en met name de doelgroepen en marketinginstrumenten worden erg algemeen beschreven. Tegelijkertijd heeft HTS ruime ervaring in het zoeken en vinden van publiek en is de groep er met name bij de productie 'Gijsbrecht' in geslaagd een 'hype' te veroorzaken die de voorstellingen in de Stadsschouwburg Amsterdam en in het land volledig heeft uitverkocht. Dat geeft de commissie vertrouwen dat de begrote publieksaantallen realiseerbaar zijn.
Op het gebied van het verwerven van eigen inkomsten kent HTS het klappen van de zweep. De groep is, in vergelijking tot veel andere theatergroepen, voor een relatief beperkt deel afhankelijk van subsidie. Niettemin vindt de commissie de inschatting van HTS voor de publieksinkomsten in 2013-2014 erg optimistisch. Deze inkomsten moeten in 2013 drastisch stijgen. De afgelopen jaren zijn de totale publieksinkomsten echter gedaald en gemiddeld per voorstelling wisselden deze nogal per jaar. De aanvrager verwacht vooral bij de publieksinkomsten per voorstelling een forse groei, waarna ze op een niveau komen dat ver boven dat van de afgelopen jaren ligt. Om dit te bereiken, moeten meer bezoekers komen, die hogere prijzen zullen betalen. De commissie acht hier enige rek mogelijk, maar de beoogde groei van de publieksinkomsten is in haar ogen een te grote stap. Door de onderbouwing wordt zij niet overtuigd dat deze inkomstenstijging realistisch is. Bij de eigen inkomsten valt verder op dat de overige eigen inkomsten in de jaren 2010 en 2011 aanzienlijk hoger waren dan daarvoor en dan begroot in 2013 en 2014. De aanvraag geeft hier te weinig toelichting op, waardoor onduidelijk blijft wat deze inkomsten waren en waarom deze in 2013 en 2014 niet meer worden verwacht. Dat versmalt de basis van de inkomsten tot hoofdzakelijk publieksinkomsten en subsidie. Een bredere spreiding vergroot volgens de commissie de stabiliteit van het gezelschap. Met name gezien de fors hogere ambitie bij de publieksinkomsten kan hier een risico ontstaan. Wanneer deze inkomsten tegenvallen, zijn er weinig andere bronnen om op terug te vallen.

Bijdrage aan de pluriformiteit
neutraal
De bijdrage aan de pluriformiteit van HTS aan het Nederlands podiumkunstenaanbod beoordeelt de commissie als neutraal. De commissie constateert dat er behalve HTS veel instellingen zijn in Nederland die zich bezighouden met teksttheater, met name ook in de grote zalen. Zowel instellingen binnen de BIS als ongesubsidieerde producenten spelen repertoirestukken voor dit circuit. In genre en vorm onderscheidt het werk van HTS zich volgens de commissie niet bijzonder van dit brede, bestaande aanbod.

Bijdrage aan de geografische spreiding
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de bijdrage van HTS aan de spreiding als ruim voldoende. De instelling is gevestigd in Amsterdam, waar het podiumkunstenaanbod zeer groot is, en levert daardoor geen bijdrage aan de spreiding. Echter, uit de voorgenomen activiteiten blijkt dat HTS behalve in Amsterdam in verhouding ook veel voorstellingen speelt in de regio's Oost, West en Zuid. Daarmee draagt de groep bij aan de spreiding van voorstellingen naar plekken waar weinig aanbod is.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
HTS heeft geen structurele bijdrage gevraagd aan de gemeente.

Toeslag
HTS heeft een toeslag aangevraagd voor de bijdrage aan het herstel van de Gijsbrecht-traditie, de manier waarop klassiekers van eigen bodem worden gespeeld en de inzet voor nieuwe stukken voor de grote zaal.
Al deze aspecten vallen volgens de commissie binnen de categorie nieuw repertoire. Het eerste aspect, het herstellen van de Gijsbrecht-traditie, beschouwt de commissie niet als innovatie van het aanbod. Het betreft hier een reguliere activiteit van HTS en op basis van het plan ziet de commissie geen effect dat het eigen werk van het gezelschap overstijgt. De aanvraag licht ook niet toe op welke wijze de Gijsbrecht-traditie tot navolging heeft geleid of zal kunnen leiden. In het tweede onderdeel beschrijft HTS de manier waarop klassiekers van eigen bodem worden gespeeld. De argumenten die HTS hier noemt horen in de ogen van de commissie thuis bij de oorspronkelijkheid van het werk van HTS. Het betreft geen innovatie van het aanbod zoals is bedoeld in de regeling.
Het laatste onderdeel gaat over de inzet voor nieuwe stukken voor de grote zaal. HTS wil nieuwe talentvolle schrijvers aan het werk zetten en investeren in nieuwe Nederlandse stukken. De commissie vindt dat HTS hier in het verleden een actieve rol heeft gespeeld, die de laatste jaren tot enkele nieuwe stukken heeft geleid. Dit onderdeel is in de aanvraag echter te summier onderbouwd. Er worden geen namen genoemd van beoogde schrijvers, waardoor de commissie de kwaliteit en bijdrage aan de pluriformiteit van het aanbod niet kan beoordelen. Bovendien geeft de aanvraag niet aan in hoeverre een nieuwe tekst kan worden ingepast in het activiteitenpakket van HTS in de komende jaren. In het verlengde daarvan is de commissie niet overtuigd dat eventueel nieuw werk navolging zal kunnen vinden, bijvoorbeeld doordat andere instellingen het op het repertoire zullen nemen. De commissie adviseert daarom om de gevraagde toeslag niet toe te kennen.

conclusie

De commissie adviseert om de aanvraag van HTS te honoreren voor zover het budget dat toelaat. Zij adviseert om geen toeslag toe te kennen.

aangevraagd bedrag 2013-2014 € 1.800.000
aantal uitvoeringen 2013-2014 Basisbedrag Totaal
Circuit klein
Circuit midden
Circuit groot 200 € 7.500 € 1.500.000
Basissubsidie voor 2 jaar € 1.500.000
Toeslag niet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar 0 *

muziek

organisatieaangevraagdtoekennen

Amstel Saxofoonkwartet€ 45.0000 *
Amsterdam Klezmer Band€ 184.750€ 184.750 per jaar
Amsterdam Sinfonietta€ 574.000€ 574.000 per jaar
Apollo Ensemble€ 80.2500
Asko|Schönberg€ 643.250€ 643.250 per jaar
Bik Bent Braam€ 58.8000 *
BOT€ 117.0000 *
Brokken€ 116.000€ 116.000 per jaar
Calefax€ 384.000€ 245.000 per jaar
Camerata Trajectina/Brisk€ 97.2500
Cappella Amsterdam€ 478.000€ 478.000 per jaar
Cello Octet Amsterdam€ 126.0000 *
de Oefening de Kunst (dOeK)€ 124.800€ 124.800 per jaar
Don KosakenChor Russland€ 585.0000 *
Egidius Kwartet€ 108.7500 *
Five Great Guitars€ 195.0000 *
Fra Fra Sound & Big Band€ 95.0000
Holland Baroque Society€ 322.200€ 268.500 per jaar
Insomnio€ 187.2000
Instant Composers Pool (ICP)€ 140.000€ 140.000 per jaar
Intro in situ€ 164.4000 *
Ives Ensemble€ 131.2500
Jazz in Motion€ 212.5000 *
Jazz Orchestra of the Concertgebouw€ 509.4000 *
De Kift€ 224.500€ 224.500 per jaar
Kulsan€ 174.5000
Matangi Quartet€ 112.0000 *
Metropole Orkest€ 720.0000
Nederlands Blazers Ensemble€ 808.200€ 808.200 ** per jaar
Nederlandse Bachvereniging€ 733.500€ 533.750 per jaar
Nederlands Kamerkoor€ 610.000€ 610.000 per jaar
Nieuw Ensemble€ 594.0000 *
Nieuwe Philharmonie Utrecht€ 430.0000
Oorkaan€ 471.600€ 471.600 per jaar
Opera per Tutti!€ 102.0000 *
orkest de ereprijs€ 228.6000 *
Orkest v/d Achttiende Eeuw€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paul van Kemenade Quintet€ 51.0000 *
RBO Sinfonia€ 444.0000
Rubens Quartet€ 96.0000 *
Sinfonia Rotterdam€ 142.5000
Slagwerk Den Haag€ 317.400€ 219.500 per jaar
Stroom Management/Izaline Calister€ 135.0000
Tam Tam Productions€ 238.5000 *
Tango Extremo€ 90.0000 *
The Ex€ 142.5000 *
Tomoko Mukaiyama Foundation€ 170.100€ 141.750 per jaar
Utrecht String Quartet€ 78.0000
Van Swieten Society€ 95.7500 *
Visisonor€ 61.0000
Zijlstra€ 103.7500

theater

organisatieaangevraagdtoekennen

Afslag Eindhoven€ 66.0000
De Appel€ 540.0000 *
Bambie€ 256.5000 *
't Barre Land€ 244.8000 *
Beumer & Drost€ 300.000€ 300.000 per jaar
BonteHond€ 333.000€ 333.000 per jaar
De Brandstichting€ 240.0000
Carver€ 486.0000 *
Caspar Rapak€ 82.5000
Compagnie Karina Holla€ 120.0000
Dood Paard€ 414.000€ 345.000 per jaar
Dries Verhoeven€ 198.000€ 198.000 per jaar
Edit Kaldor€ 81.0000 *
Eigen Werk Theaterproduktie€ 97.5000
De Federatie€ 504.0000 *
Feikes Huis€ 232.500€ 232.500 per jaar
Female Economy€ 342.000€ 285.000 per jaar
Firma MES€ 90.0000 *
Firma Rieks Swarte€ 336.750€ 336.750 per jaar
Fred Delfgaauw€ 210.0000
Golden Palace€ 288.750€ 288.750 per jaar
Het Houten Huis€ 371.250€ 371.250 per jaar
Hoge Fronten€ 117.000€ 117.000 per jaar
Hotel Modern€ 601.200€ 501.000 per jaar
In Goed Gezelschap van Laura€ 127.500€ 127.500 per jaar
Jakop Ahlbom€ 331.500€ 331.500 per jaar
Kassys€ 67.5000
Keesen & Co€ 207.0000
Likeminds€ 219.7500 *
Maatschappij Discordia€ 360.0000
Matzer€ 277.500€ 277.500 per jaar
MC Producties€ 270.0000
Mug met de Gouden Tand€ 360.000€ 300.000 per jaar
Nachtgasten€ 75.0000 *
De Nieuw Amsterdam€ 360.0000
Het Nieuw Utrechts Toneel€ 87.0000
Nieuw West€ 153.0000
OMSK€ 204.3000 *
Onafhankelijk Toneel€ 540.0000 *
Orkater (theater)€ 770.400€ 588.800 ** per jaar
PeerGrouP€ 472.500€ 393.750 per jaar
Productiehuis Brabant€ 129.7500 *
Schweigman&€ 420.300€ 350.250 per jaar
Teatro Munganga€ 210.0000
TG Lange Mannen€ 76.5000
Theater Bellevue€ 180.000€ 180.000 per jaar
ThEAter EA€ 159.0000
Theater Gnaffel€ 378.000€ 315.000 per jaar
Theatergroep Aluin€ 198.7500
Theatergroep Suburbia€ 390.000€ 300.000 per jaar
Theater Nomade€ 240.0000
Theater RAST€ 345.0000 *
Theater Terra€ 450.000€ 450.000 per jaar
Theater Zeelandia€ 737.100€ 614.250 per jaar
The Glasshouse€ 186.7500 *
The Lunatics€ 80.2500
Thibaud Delpeut€ 300.0000 *
Toneelgroep Het Volk€ 277.5000 *
Toneelschuur Producties€ 528.750€ 457.500 per jaar
Het Toneel Speelt€ 900.0000 *
Trouble Man€ 60.000€ 60.000 per jaar
Ulrike Quade Company€ 434.700€ 434.700 per jaar
Unieke Zaken€ 150.000€ 150.000 per jaar
Via Rudolphi Theaterproducties€ 288.000€ 288.000 per jaar
Vis á  Vis€ 412.500€ 412.500 per jaar
De Voortzetting€ 225.0000
De Warme Winkel€ 401.400€ 334.500 per jaar
Wunderbaum€ 486.000€ 486.000 per jaar
ZEP€ 288.000€ 240.000 per jaar

dans

organisatieaangevraagdtoekennen

Club Guy and Roni€ 592.200€ 493.500 per jaar
Conny Janssen Danst€ 468.000€ 468.000 per jaar
Dance Works Rotterdam€ 111.6000 *
De Dansers€ 300.0000
Dansgroep Amsterdam€ 399.6000
Danstheater Aya€ 558.000€ 461.000 ** per jaar
ICKamsterdam (Emio Greco|PC)€ 751.500€ 751.500 per jaar
Het Internationaal Danstheater€ 792.0000
ISH€ 522.000€ 522.000 per jaar
Korzo€ 207.900€ 173.250 per jaar
LeineRoebana€ 360.000€ 300.000 per jaar
Meekers€ 441.000€ 367.500 per jaar
nb (Nicole Beutler)€ 279.000€ 279.000 per jaar
Plan-D€ 150.0000 *
Project Sally€ 142.500€ 142.500 per jaar
De Stilte€ 450.000€ 375.000 per jaar
T.R.A.S.H.€ 144.000€ 120.000 per jaar
Het Veem Theater€ 90.000€ 75.000 per jaar
Vloeistof€ 120.0000 *
WArd/waRD (Ann van den Broek)€ 345.600€ 288.000 per jaar

muziektheater

organisatieaangevraagdtoekennen

DeltaDua€ 150.0000
Flint€ 62.2500 *
Het Geluid€ 165.0000 *
Holland Opera€ 599.2500 *
Hollands Diep€ 270.0000
M-Lab€ 378.0000 *
Opera Spanga€ 229.5000 *
Orkater (muziektheater)€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paradiso Melkweg Productiehuis€ 252.0000 *
PIPS:lab€ 243.000€ 202.500 ** per jaar
Rosa Ensemble€ 183.6000 *
Sonnevanck€ 234.0000 *
Tafel van Vijf€ 131.250€ 131.250 per jaar
De Veenfabriek€ 765.900€ 638.250 per jaar
VocaalLAB€ 570.600€ 475.500 per jaar
Het Volksoperahuis€ 255.000€ 255.000 per jaar
Vrije Val€ 397.5000