NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE 2013-2016

THEATER GNAFFEL

inleiding

Theater Gnaffel is een in Zwolle gevestigd poppentheatergezelschap voor kinderen, onder artistieke leiding van Elout Hol. De zakelijke leiding is in handen van Dorret Pinkster. Theater Gnaffel wil kinderen en volwassenen met haar voorstellingen meenemen op een reis vol fantasie en verwondering naar een nieuwe, unieke wereld waarin mensgrote poppen op magische wijze tot leven komen. De groep geeft voorstellingen waarin de wereld wordt bekeken vanuit het perspectief van het kind. Gnaffel maakt theater dat geen oordeel velt, maar laat slechts de belevingswereld van kinderen zien, aldus de aanvrager. De verhalen gaan over de eenling die zich een plek probeert te veroveren in de wereld om zich heen - tegen de stroom in. Deze visie wil Theater Gnaffel de komende jaren nog verder ontwikkelen door vooral te focussen op de veerkracht van kinderen. Kinderen die het onbekende leren omarmen en meegaan met veranderingen.
In 2013 wordt een reprise gespeeld van 'De ingebeelde zieke', een (co)productie uit 2001/2002 naar het gelijknamige stuk van Molière in regie van Ad de Bont. 'Het leven van Pi' naar het boek van Yann Martel wordt een nieuwe productie in regie van Ted Keizer. Het stuk vertelt het verhaal van de zestienjarige Indiase jongen Pi die schipbreuk leidt en 227 dagen in een sloep dobbert. Hij heeft gezelschap van een hyena, een zebra met een gebroken been en een tijger. Als locatievoorstelling wordt 'Vuil water' uit 2001 in regie van Pieter Vrijman hernomen, een voorstelling over een jongen en meisje in India die verliefd op elkaar worden. Omdat zij uit verschillende kasten komen, eisen de dorpsbewoners dat de ouders de kinderen ter dood brengen. Voor 2014 wil Theater Gnaffel de voorstelling 'Zwart als inkt' uit 2010, naar het boek van Wim Hofman en in regie van Rob Vriens, hernemen op locatie. In de theaters wil de aanvrager 'Peter Pan en de verloren Jongens' uit 2011 hernemen in een regie van Gienke Deuten. Zij regisseert in 2012 ook 'Witte en het wilde paard', dat eveneens wordt hernomen. Dit is een voorstelling over de jongen Witte, die zulk licht haar heeft dat zijn moeder het engelenhaar noemt. Hij wordt vriend met een paard dat dezelfde kleur manen heeft als Wittes haar. Gienke Deuten is eveneens gevraagd voor de regie van 'Max en de Maximonsters', gebaseerd op het boek van Dave Eggers. De voorstelling gaat over het jongetje Max, dat zijn weg probeert te vinden in een wereld die hij niet onder controle heeft en die ontdekt dat hij in staat is tot verbazingwekkende transformaties.
Theater Gnaffel vraagt een toeslag voor innovatie aan om nieuwe theatermakers en spelers de kans en ruimte te geven zich te verdiepen en te ontwikkelen in het poppenspel door middel van het maken van (school)voorstellingen. Voor de komende jaren zijn afspraken gemaakt met Mark Haayema, Rosemarijn Platenkamp, Tamara Schoppert en Lise-Lotte Kok.
Theater Gnaffel verwacht in 2013 en 2014 jaarlijks gemiddeld 185 activiteiten te realiseren, waarbij zij op 31.450 toeschouwers per jaar rekent. Voor honderd voorstellingen per jaar, met name in kleine zalen en op kleine locaties, wordt subsidie aangevraagd ter hoogte van 630.000 euro. Voor het maken van (school)voorstellingen door jonge makers vraagt Theater Gnaffel een toeslag aan, die neerkomt op een bedrag van 126.000 euro voor 2013 en 2014.

Theater Gnaffel ontvangt een vierjarig subsidie 2009-2012 van het Fonds Podiumkunsten van 224.097 euro per jaar. Voor die tijd ontving het een meerjarig instellingssubsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarnaast ontvangt Theater Gnaffel subsidie van de provincie Overijssel ( 36.898 euro) en de gemeente Zwolle (100.000 euro). In de periode 2009-2012 hebben adviseurs van het Fonds acht voorstellingen van vijf verschillende producties van Theater Gnaffel bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van Theater Gnaffel als ruim voldoende. Het vakmanschap in het maken van poppen en het poppenspel zijn al vele jaren goed. Hiermee slaagt de groep er telkens weer in een 'eigen wereld' op het podium te creëren. Kenmerkend voor Theater Gnaffel zijn verder de onderwerpen en thema's van veel van de producties, die over het algemeen vrij serieus zijn. De commissie waardeert die keuze. Wel heeft zij de indruk dat de groep de leeftijdsondergrens van het publiek laag inschat, waardoor de allerjongsten in de zaal de voorstelling wellicht niet altijd kunnen volgen. Bij de regie en dramaturgie van enkele producties in de afgelopen jaren plaatst de commissie kanttekeningen. Die betreffen meestal de opbouw van de producties. De verschillende thema's worden niet altijd overtuigend naast of tegenover elkaar geplaatst en versterken elkaar dus onvoldoende. Daarmee slaagt Theater Gnaffel er niet altijd in de op zichzelf interessante onderwerpen in de voorstelling voldoende zeggingskracht mee te geven.
In de plannen voor de komende jaren wordt de inhoudelijke koers van de afgelopen jaren in grote lijnen voortgezet, waarbij opvalt dat de nadruk nog meer komt te liggen op 'zware' thema's, zoals liefde versus religie en gehandicapt zijn. In de aanvraag wordt echter geen duidelijke overkoepelende visie op deze repertoirekeuze beschreven, noch is sprake van een goede reflectie op de artistieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren, waar deze keuzes op zijn gebaseerd. Hierdoor wordt de indruk gewekt dat dit geen keuze is vanuit de oorspronkelijkheid van de groep. In het licht van deze verschuiving in het repertoire ontbeert het plan tevens een visie op de verschillende reprises. Met name op 'De ingebeelde zieke' en 'Vuil water', die het gezelschap na ruim tien jaar herneemt, mist het plan actuele visies. Daarnaast geeft het plan geen uitgebreide verwoording of onderbouwing van de keuze voor de regisseurs. De commissie heeft op zich vertrouwen in deze ervaren regisseurs, maar waarom Theater Gnaffel hen heeft gevraagd blijft onderbelicht. Tegelijk lijkt de keuze voor een meer vaste regisseur, waar de groep in zijn plannen voor 2009-2012 naar streefde, losgelaten, zonder daar een duidelijke - nieuwe - oplossing voor in de plaats te zetten. In dat licht mist de commissie in de aanvraag een toelichting waarom de samenwerking met Rob Vriens niet is gecontinueerd. Desondanks heeft de commissie voldoende vertrouwen, mede gezien de recente producties, dat Theater Gnaffel met de geplande producties een interessant jeugdtheateraanbod kan realiseren.

Ondernemerschap
voldoende
De commissie beoordeelt het ondernemerschap als voldoende. De commissie is vooral positief over de verschillende samenwerkingen die Theater Gnaffel in de eigen stad en regio aangaat. Het zijn op zichzelf logische partners en het stelt de groep in staat om verschillende typen activiteiten te ontwikkelen en een verbindende rol te spelen.
Het aantal toeschouwers dat de groep de afgelopen jaren bij zijn voorstellingen ontving, maakt duidelijk dat Theater Gnaffel weet wie de doelgroep is en waar deze bereikt kan worden. Ondanks dit succes maakt het marketingplan een vrij gekende en weinig sprankelende indruk. Naar de mening van de commissie kan dat een risico vormen bij het vinden van meer en nieuw publiek. In dat opzicht is ook de zeer forse uitbreiding van de activiteiten vergeleken met de afgelopen jaren erg ambitieus. Weliswaar wordt bij een aantal producties samengewerkt met andere partners, maar deze uitbreiding vergt uiteindelijk ook van Theater Gnaffel de nodige zakelijke en publicitaire inzet, naast de al grote output van de eigen producties. Daarbij komt dat de beheerslasten volgens de commissie in de afgelopen jaren vrij hoog waren in relatie tot de activiteitenkosten. Die verhouding verbetert in de begroting voor de komende jaren iets, maar niet in zo'n mate dat de verhouding aansluit bij de uitbreiding van de activiteiten.
Theater Gnaffel kent verder al enige jaren een vrij zwakke financiële positie. Dat vormt een reëel risico, zeker nu de groep, net als vier jaar geleden, een ambitieuze stap vooruit wil zetten. De financiële basis is niet stevig wanneer hier tegenvallers te verwerken zijn. Daarbij rekent de groep met een (lichte) verhoging van de eigeninkomstenquote ten opzichte van de laatste jaren. De in het plan genoemde groei naar dertig procent eigen inkomsten is echter niet concreet vertaald, noch begroot voor de jaren 2013 en 2014. Ook bij de lager begrote gemiddelde publieksinkomsten per voorstelling in de komende jaren ontbreekt een toelichting. Deze ontwikkeling heeft bovendien geen gunstig effect op de versterking van de financiële positie, wat met name op langere termijn een steeds groter risico wordt. Al met al plaatst de commissie kritische kanttekeningen bij de soliditeit van de bedrijfsvoering.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de bijdrage van Theater Gnaffel aan het podiumkunstenaanbod als ruim voldoende. Het aanbod van de groep schaart zij onder het jeugdtheater. Het aanbod van jeugdtheater is groot, zowel door instellingen in de basisinfrastructuur als door ongesubsidieerde producenten. Binnen dit bestaande aanbod onderscheidt het werk van Theater Gnaffel zich door de poppentheatervorm, waardoor de groep zorgt voor een aanzienlijke bijdrage aan de pluriformiteit van het landschap. Met het poppentheater is Theater Gnaffel binnen het jeugdtheateraanbod echter niet uniek.

Bijdrage aan de geografische spreiding
zeer goed
Theater Gnaffel levert een zeer goede bijdrage aan de spreiding van theateraanbod naar plekken waar weinig aanbod is. Door de vestigingsplaats Zwolle en de (vele) activiteiten die de groep daar en in de omgeving van Zwolle uitvoert, draagt de groep bij aan de spreiding. Daarnaast blijkt uit de aanvraag dat de groep veel voorstellingen speelt buiten de grote steden, met name in de regio's Noord, Oost en Zuid. Ook daarmee draagt de groep bij aan de spreiding van theateraanbod.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Theater Gnaffel vraagt voor de periode 2013-2016 100.000 euro van de gemeente Zwolle en 50.000 euro van de provincie Overijssel. Van de provincie wordt een verhoging gevraagd ten opzichte van de huidige bijdrage. Indien deze aanvragen gehonoreerd worden, leidt dit tot een beperkte bijdrage aan de exploitatie.

Toeslag
niet toekennen
De commissie adviseert om Theater Gnaffel de gevraagde toeslag niet te verlenen. In het plan wil de groep de toeslag inzetten voor het ontwikkelen van (jonge) makers en spelers voor het poppentheater door middel van de productie van schoolvoorstellingen. Hoewel dat op zichzelf een lovenswaardig streven is, bieden de beschreven opzet en uitwerking weinig zicht op de te verwachten ontwikkeling van jonge makers. De ontwikkeling van spelers vindt de commissie niet passen bij de uitgangspunten van de toeslag. Die zou overigens prima binnen de reguliere producties gerealiseerd kunnen worden. De werkwijze ten aanzien de jonge makers is summier beschreven en biedt weinig zicht op de mogelijke bijdrage aan hun ontwikkeling, of het (beoogde) effect ervan voor de podiumkunsten in bredere zin. Daarbij heeft de commissie weliswaar veel vertrouwen in de spelcoaching van de artistiek leider van Theater Gnaffel, maar minder in zijn begeleiding van makers in hun eigen artistieke ontwikkeling. Verder is niet duidelijk welke uitgangspunten ten grondslag liggen aan de selectie van de jonge makers, waarbij opvalt dat een aantal van de genoemde makers ook elders actief is. Tot slot maakt de aanvrager niet duidelijk op welke wijze de plannen op dit vlak zich verhouden tot andere initiatieven in het veld.

conclusie

De commissie adviseert de aanvraag van Theater Gnaffel te honoreren. Zij adviseert geen toeslag toe te kennen.

aangevraagd bedrag 2013-2014 € 756.000
aantal uitvoeringen 2013-2014 Basisbedrag Totaal
Circuit klein 180 € 3.000 € 540.000
Circuit midden 20 € 4.500 € 90.000
Circuit groot
Basissubsidie voor 2 jaar € 630.000
Toeslag niet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar € 630.000
       
Gemiddeld per jaar € 315.000

muziek

organisatieaangevraagdtoekennen

Amstel Saxofoonkwartet€ 45.0000 *
Amsterdam Klezmer Band€ 184.750€ 184.750 per jaar
Amsterdam Sinfonietta€ 574.000€ 574.000 per jaar
Apollo Ensemble€ 80.2500
Asko|Schönberg€ 643.250€ 643.250 per jaar
Bik Bent Braam€ 58.8000 *
BOT€ 117.0000 *
Brokken€ 116.000€ 116.000 per jaar
Calefax€ 384.000€ 245.000 per jaar
Camerata Trajectina/Brisk€ 97.2500
Cappella Amsterdam€ 478.000€ 478.000 per jaar
Cello Octet Amsterdam€ 126.0000 *
de Oefening de Kunst (dOeK)€ 124.800€ 124.800 per jaar
Don KosakenChor Russland€ 585.0000 *
Egidius Kwartet€ 108.7500 *
Five Great Guitars€ 195.0000 *
Fra Fra Sound & Big Band€ 95.0000
Holland Baroque Society€ 322.200€ 268.500 per jaar
Insomnio€ 187.2000
Instant Composers Pool (ICP)€ 140.000€ 140.000 per jaar
Intro in situ€ 164.4000 *
Ives Ensemble€ 131.2500
Jazz in Motion€ 212.5000 *
Jazz Orchestra of the Concertgebouw€ 509.4000 *
De Kift€ 224.500€ 224.500 per jaar
Kulsan€ 174.5000
Matangi Quartet€ 112.0000 *
Metropole Orkest€ 720.0000
Nederlands Blazers Ensemble€ 808.200€ 808.200 ** per jaar
Nederlandse Bachvereniging€ 733.500€ 533.750 per jaar
Nederlands Kamerkoor€ 610.000€ 610.000 per jaar
Nieuw Ensemble€ 594.0000 *
Nieuwe Philharmonie Utrecht€ 430.0000
Oorkaan€ 471.600€ 471.600 per jaar
Opera per Tutti!€ 102.0000 *
orkest de ereprijs€ 228.6000 *
Orkest v/d Achttiende Eeuw€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paul van Kemenade Quintet€ 51.0000 *
RBO Sinfonia€ 444.0000
Rubens Quartet€ 96.0000 *
Sinfonia Rotterdam€ 142.5000
Slagwerk Den Haag€ 317.400€ 219.500 per jaar
Stroom Management/Izaline Calister€ 135.0000
Tam Tam Productions€ 238.5000 *
Tango Extremo€ 90.0000 *
The Ex€ 142.5000 *
Tomoko Mukaiyama Foundation€ 170.100€ 141.750 per jaar
Utrecht String Quartet€ 78.0000
Van Swieten Society€ 95.7500 *
Visisonor€ 61.0000
Zijlstra€ 103.7500

theater

organisatieaangevraagdtoekennen

Afslag Eindhoven€ 66.0000
De Appel€ 540.0000 *
Bambie€ 256.5000 *
't Barre Land€ 244.8000 *
Beumer & Drost€ 300.000€ 300.000 per jaar
BonteHond€ 333.000€ 333.000 per jaar
De Brandstichting€ 240.0000
Carver€ 486.0000 *
Caspar Rapak€ 82.5000
Compagnie Karina Holla€ 120.0000
Dood Paard€ 414.000€ 345.000 per jaar
Dries Verhoeven€ 198.000€ 198.000 per jaar
Edit Kaldor€ 81.0000 *
Eigen Werk Theaterproduktie€ 97.5000
De Federatie€ 504.0000 *
Feikes Huis€ 232.500€ 232.500 per jaar
Female Economy€ 342.000€ 285.000 per jaar
Firma MES€ 90.0000 *
Firma Rieks Swarte€ 336.750€ 336.750 per jaar
Fred Delfgaauw€ 210.0000
Golden Palace€ 288.750€ 288.750 per jaar
Het Houten Huis€ 371.250€ 371.250 per jaar
Hoge Fronten€ 117.000€ 117.000 per jaar
Hotel Modern€ 601.200€ 501.000 per jaar
In Goed Gezelschap van Laura€ 127.500€ 127.500 per jaar
Jakop Ahlbom€ 331.500€ 331.500 per jaar
Kassys€ 67.5000
Keesen & Co€ 207.0000
Likeminds€ 219.7500 *
Maatschappij Discordia€ 360.0000
Matzer€ 277.500€ 277.500 per jaar
MC Producties€ 270.0000
Mug met de Gouden Tand€ 360.000€ 300.000 per jaar
Nachtgasten€ 75.0000 *
De Nieuw Amsterdam€ 360.0000
Het Nieuw Utrechts Toneel€ 87.0000
Nieuw West€ 153.0000
OMSK€ 204.3000 *
Onafhankelijk Toneel€ 540.0000 *
Orkater (theater)€ 770.400€ 588.800 ** per jaar
PeerGrouP€ 472.500€ 393.750 per jaar
Productiehuis Brabant€ 129.7500 *
Schweigman&€ 420.300€ 350.250 per jaar
Teatro Munganga€ 210.0000
TG Lange Mannen€ 76.5000
Theater Bellevue€ 180.000€ 180.000 per jaar
ThEAter EA€ 159.0000
Theater Gnaffel€ 378.000€ 315.000 per jaar
Theatergroep Aluin€ 198.7500
Theatergroep Suburbia€ 390.000€ 300.000 per jaar
Theater Nomade€ 240.0000
Theater RAST€ 345.0000 *
Theater Terra€ 450.000€ 450.000 per jaar
Theater Zeelandia€ 737.100€ 614.250 per jaar
The Glasshouse€ 186.7500 *
The Lunatics€ 80.2500
Thibaud Delpeut€ 300.0000 *
Toneelgroep Het Volk€ 277.5000 *
Toneelschuur Producties€ 528.750€ 457.500 per jaar
Het Toneel Speelt€ 900.0000 *
Trouble Man€ 60.000€ 60.000 per jaar
Ulrike Quade Company€ 434.700€ 434.700 per jaar
Unieke Zaken€ 150.000€ 150.000 per jaar
Via Rudolphi Theaterproducties€ 288.000€ 288.000 per jaar
Vis á  Vis€ 412.500€ 412.500 per jaar
De Voortzetting€ 225.0000
De Warme Winkel€ 401.400€ 334.500 per jaar
Wunderbaum€ 486.000€ 486.000 per jaar
ZEP€ 288.000€ 240.000 per jaar

dans

organisatieaangevraagdtoekennen

Club Guy and Roni€ 592.200€ 493.500 per jaar
Conny Janssen Danst€ 468.000€ 468.000 per jaar
Dance Works Rotterdam€ 111.6000 *
De Dansers€ 300.0000
Dansgroep Amsterdam€ 399.6000
Danstheater Aya€ 558.000€ 461.000 ** per jaar
ICKamsterdam (Emio Greco|PC)€ 751.500€ 751.500 per jaar
Het Internationaal Danstheater€ 792.0000
ISH€ 522.000€ 522.000 per jaar
Korzo€ 207.900€ 173.250 per jaar
LeineRoebana€ 360.000€ 300.000 per jaar
Meekers€ 441.000€ 367.500 per jaar
nb (Nicole Beutler)€ 279.000€ 279.000 per jaar
Plan-D€ 150.0000 *
Project Sally€ 142.500€ 142.500 per jaar
De Stilte€ 450.000€ 375.000 per jaar
T.R.A.S.H.€ 144.000€ 120.000 per jaar
Het Veem Theater€ 90.000€ 75.000 per jaar
Vloeistof€ 120.0000 *
WArd/waRD (Ann van den Broek)€ 345.600€ 288.000 per jaar

muziektheater

organisatieaangevraagdtoekennen

DeltaDua€ 150.0000
Flint€ 62.2500 *
Het Geluid€ 165.0000 *
Holland Opera€ 599.2500 *
Hollands Diep€ 270.0000
M-Lab€ 378.0000 *
Opera Spanga€ 229.5000 *
Orkater (muziektheater)€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paradiso Melkweg Productiehuis€ 252.0000 *
PIPS:lab€ 243.000€ 202.500 ** per jaar
Rosa Ensemble€ 183.6000 *
Sonnevanck€ 234.0000 *
Tafel van Vijf€ 131.250€ 131.250 per jaar
De Veenfabriek€ 765.900€ 638.250 per jaar
VocaalLAB€ 570.600€ 475.500 per jaar
Het Volksoperahuis€ 255.000€ 255.000 per jaar
Vrije Val€ 397.5000