NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

FLAMENCO BIENNALE NEDERLAND

PerpetuumM

inleiding

De Flamenco Biënnale is een tweejaarlijks muziek- en dansfestival dat in 2013 voor de vierde keer plaatsvindt in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en met ingang van de nieuwe periode ook in Den Haag. Het wordt georganiseerd door Stichting PerpetuumM en staat onder artistieke leiding van Ernestina van de Noort. In de tussenliggende jaren is er de serie Intermezzo Flamenco, kleinschalige concerttournees met jong talent in Nederland en buurlanden. In de afgelopen zes jaar heeft de Biënnale zich nationaal en internationaal op de kaart weten te zetten als festival voor flamencoliefhebbers (‘aficionados’) en -professionals en voor nieuwe toeschouwers.
Uitgangspunt voor de Flamenco Biënnale is dat het de nieuwste ontwikkelingen rond de flamenco presenteert; het wil de flamenco ontdoen van ''(nog steeds heersende) clichés van noppenjurken en vurige zigeunerpassie'' en de stand van zaken en de ontwikkeling tonen van flamenco als hedendaagse kunstvorm, in interactie met andere actuele podiumkunsten. De Biënnale zet in op innovatie en herwaardering van het genre en interesseert zich daarbij met name voor een nieuwe generatie flamencomakers die bezig is met het ontwikkelen van eigentijdse vormen.
In het festivalprogramma wordt de flamenco gekoppeld aan andere muzikale tradities en aan verscheidene vormen van dans. Er wordt zowel internationaal als Nederlands talent geprogrammeerd. Een uitvoerig rand- en educatieprogramma met lezingen, workshops, openbare masterclasses, een filmprogramma, een fototentoonstelling en beeldende kunst kadert de voorstellingen in. Voor het educatieve programma werkt de Flamenco Biënnale samen met de conservatoria in Rotterdam en Amsterdam en met Nederlandse amateurverenigingen. Ook is er een kinderprogramma en is er een begin gemaakt met ‘Flamenco Light’, een serie clubavonden om een jong publiek aan te trekken.
In de aankomende periode is de Flamenco Biënnale van plan haar basis te stabiliseren en haar artistieke rol als aanjager van spannende muzikale allianties te versterken. Nationale en internationale netwerken voor uitwisseling van expertise en coproducties worden verstevigd om een artistieke voortrekkersrol te blijven vervullen. Ook zullen eigen creaties worden geïnitieerd, zoals een samenwerking tussen een internationaal gewaardeerde Nederlandse choreograaf en een Spaanse, hedendaagse flamencodanser/choreograaf. Het programma van workshops, masterclasses en educatie wordt geprofessionaliseerd, waarbij er meer variëteit komt in het aanbod ter bevordering van talentontwikkeling. Hiertoe ambieert de Biënnale een samenwerking met danswerkplaatsen als Dansmakers Amsterdam. Ter versteviging van het rand- en educatieprogramma wordt samenwerking gezocht met organisaties op het vlak van andere disciplines, zoals beeldende kunst, film en literatuur. Zo is er al contact gelegd met EYE voor een Spaanse filmweek en met Cinedans voor een kort dansfilmprogramma rond de flamenco.
In de Biënnale van 2013 wordt minder gefocust op dans, maar wordt meer ingezet op cross-overs met bijvoorbeeld muziek (jazz, Balkanmuziek, Indiase klassieke muziek). Een nieuwe Amsterdamse locatie is gevonden in de Tolhuispoort waar de Flamenco Biënnale haar functie als platform voor Nederlands flamencotalent meer kan ontwikkelen.

Het festival ontving in de periode 2009-2012 geen structurele publieke ondersteuning. Wel ontving voor de verschillende edities projectsubsidies van het Fonds Podiumkunsten vanuit de programmeringsregeling en voor internationalisering.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
goed
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van de Flamenco Biënnale zonder meer als goed. De geprogrammeerde internationale artiesten zijn van het hoogst denkbare niveau. De organisatie geeft blijk van een goede neus voor de nieuwste ontwikkelingen. De commissie constateert dat de Flamenco Biënnale zich ontwikkelt in de richting van een wereldmuziekfestival, met flamenco als kapstok. De Biënnale presenteert gedurfde combinaties met andere disciplines en genres in een oorspronkelijk programma, waar volgens de commissie een grote liefde voor deze kunstvorm uit spreekt. De commissie is overtuigd van de manier waarop flamenco in het festival als open kunstvorm en in samenhang met andere disciplines wordt benaderd en vindt dat dit een sterk programmaprofiel oplevert.
De commissie merkt wel op dat de kracht van de Flamenco Biënnale met name geldt voor de muziekkant van dit genre en minder voor de dans. In de afgelopen edities heeft het festival zeer bijzondere (co)producties op dat vlak gerealiseerd die veel waardering hebben opgeleverd. Het plan voor de komende editie vindt de commissie in dit opzicht ook veelbelovend. Het festival wil de interdisciplinaire benadering expliciet meer zoeken in de richting van deze muzikale dwarsverbindingen waar, aldus de organisatie, op dit moment ook de meest bruisende ontwikkelingen gaande zijn.
Als kritische kanttekening merkt de commissie op dat de organisatie een stortvloed aan plannen en ideeën presenteert. Hier en daar is de aanvraag zo wijdlopig dat nog moeilijk te achterhalen valt wat nu eigenlijk de concrete plannen zijn die zullen worden uitgewerkt. Veel genoemde samenwerkingsverbanden verkeren nog in de ideeënfase, waarbij onduidelijk is of er al contacten gelegd zijn of dat de Flamenco Biënnale slechts een intentie uitspreekt om met bepaalde mensen of organisaties te gaan samenwerken. Dit vertroebelt enigszins het zicht op het uiteindelijk te verwachten festivalprogramma. Ten slotte merkt de commissie op dat de Biënnale ervoor moet waken zijn festivalprofiel niet kwijt te raken door in te veel steden slechts een fractie van het eigenlijke festival te presenteren.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
voldoende
De commissie beoordeelt de bijdrage die de Flamenco Biënnale levert aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als voldoende. Voor wie geïnteresseerd is in dit genre is de tweejaarlijkse Biënnale dé gelegenheid om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen op het gebied van flamenco: het festival geeft daar een goed overzicht van. De commissie is van mening dat de Biënnale een toegevoegde waarde heeft voor de ontwikkeling van het genre zelf door de nieuw gelegde combinaties tussen makers en disciplines.
Tegelijkertijd signaleert de commissie dat de flamenco zich weliswaar gretig kan laven aan andere disciplines, maar dat voor die andere disciplines de noodzaak om zich te laten beïnvloeden door de flamenco minder aanwezig is en dat flamencokunst maar een heel klein gedeelte bestrijkt van de podiumkunsten in hun totaliteit. Dat maakt de bijdrage die de Flamenco Biënnale levert aan de ontwikkeling van de podiumkunsten groot op haar eigen specifieke terrein, maar beperkt voor de podiumkunsten in bredere zin.
Ten slotte is de commissie weinig overtuigd van de plannen op het gebied van workshops en educatie. Ze vindt ze in de aanvraag onvoldoende uitgewerkt, en ziet er voor deze Biënnale ook maar een beperkte toegevoegde waarde in. Daarbij merkt ze op dat overal in het hele land al flamencoworkshops worden aangeboden.

Ondernemerschap
ruim voldoende
De commissie beoordeelt het ondernemerschap van de Flamenco Biënnale als ruim voldoende. De organisatie is ondernemend, durft risico te nemen en timmert ambitieus aan de weg. Dat vertaalt zich ook in een enorme groei in het aantal activiteiten voor komende editie, in de uitbreiding naar een vierde stad en in de plannen om meer dan in het verleden als een soort impresario de kostbare internationale programmering in het land af te zetten. De commissie constateert echter dat deze ontwikkeling leidt tot een stevige groei van de begroting, maar dat de publieksinkomsten daar relatief sterk bij achter blijven. Ook de verwachte stijging van het aantal (betalende) bezoekers houdt geen tred met de grote toename van het aantal activiteiten. Dat leidt er onder meer toe dat de eigen inkomsten in de komende periode naar verwachting afnemen tot het net aanvaardbare minimum. Wel wil de organisatie de komende periode een commercieel sponsortraject opzetten en trekt daarvoor een medewerker aan op basis van 'no cure, no pay'.
Op het gebied van marketing gaat de Flamenco Biënnale zijn beleid aanscherpen door zich te verbinden aan meer locaties, satelietorganisaties, partners, sponsors, flamencoverenigingen, dansscholen, broedplaatsen en vakmedia – alles om met weinig middelen meer publiek te attenderen op het festival. Daarnaast past de Biënnale de geijkte publiciteitsmiddelen toe en spoort ze deelnemende theaters aan om vooral te investeren in de marketing van het festival. Gezien de behaalde resultaten in eerdere edities, die op zich goed waren, en de voorgenomen inspanningen ten aanzien hiervan per 2013 heeft de commissie vertrouwen in de plannen om dit beoogde publiek ook daadwerkelijk te bereiken.
Verder merkt de commissie op dat de organisatie op dit moment grotendeels rust op de artistiek leider; een zakelijk leider wordt slechts freelance ingehuurd rond subsidieaanvragen en in de festivalperiode. Daarbij waren op het moment van beoordeling van de aanvraag nog niet alle bestuursfuncties ingevuld, waardoor de kennis van ondernemerschap in de organen zeer beperkt is. Bedrijfsmatig is er daarom sprake van een risicovolle positie.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De commissie meent dat de Flamenco Biënnale een aanzienlijke bijdrage levert aan de pluriformiteit van het landschap, maar niet geheel uniek is. De commissie merkt op dat er weliswaar geen andere festivals in Nederland zijn die zich uitsluitend richten op de flamenco, maar wel op het bredere vlak van wereldmuziek en -dans waarbij flamenco een onderdeel uitmaakt van de activiteiten. Ook is het aanbod met enige regelmaat op podia in het land te zien.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag; hiermee wordt geen bijzondere bijdrage geleverd aan de spreiding van podiumkunsten in het land.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
neutraal
De Flamenco Biënnale ontving in de periode 2009-2012 geen structurele bijdragen van provincie of gemeente en vraagt die voor de aankomende periode ook niet aan. Daarmee is geen sprake van een lokale bijdrage.

Toeslag
De Flamenco Biënnale vraagt een toeslag aan vanwege haar grote aantal innovatieve activiteiten, die de organisatie bij elke editie verder aanscherpt. Dat heeft de commissie in zijn oordeel ook tot uiting laten komen bij het criterium van artistieke kwaliteit. De toeslag zou de organisatie specifiek willen gebruiken voor vernieuwende (dans)programma’s, de eigen producties, programmering en projecten waarmee de Flamenco Biënnale zich nationaal en internationaal wil blijven onderscheiden. De aanvraag geeft hiertoe ook een lijst met (co) producties waaraan het festival wil bijdragen, zoals een herneming van een productie van Frank Groothof met een live flamenco-ensemble of een productie van het Blazersensemble met een Spaanse zangeres. De commissie vindt bij al deze projecten niet overtuigend aangetoond dat het zal gaan om ontwikkelingen die de effecten van het eigen werk van deze makers zullen overstijgen of die van blijvende invloed zullen blijken.

conclusie

Concluderend is de commissie met name positief over de artistieke kwaliteit. Daarnaast is ze voldoende positief over het ondernemerschap van de Flamenco Biënnale en vindt ze de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten voldoende. Het festival draagt verder bij aan de pluriformiteit van het podiumkunstenlandschap. Over de aanvraag voor de toeslag adviseert ze negatief. Bovenstaande leidt ertoe dat de commissie adviseert de aanvraag van de Flamenco Biënnale alleen te honoreren indien het budget dat toelaat, en dan met een bedrag van 125.000 euro per editie, zijnde het basisbedrag voor kleine en middelgrote festivals



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 150,000
Basissubsidie per editie € 125,000
Toeslagniet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar0 *

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *