NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

GAUDEAMUS MUZIEKWEEK

inleiding

De Gaudeamus Muziekweek is een internationaal festival voor jonge componisten en nieuwe muziek dat jaarlijks in de eerste week van september plaatsvindt. In 2011 maakte het festival de overstap van Amsterdam naar Utrecht. De Gaudeamus Muziekweek maakte van 2008 tot en met 2010 deel uit van Muziek Centrum Nederland, sectorinstituut voor muziek, als onderdeel van de inmiddels al 65-jarige stichting Gaudeamus. Directeur was en is Henk Heuvelmans. De verzelfstandiging van de Gaudeamus Muziekweek, los van het sectorinstituut, en de daarmee gepaard gaande overstap naar Utrecht heeft geleid tot een verdubbeling van het aantal activiteiten naar ruim veertig, waarvan ruim twintig tot de kernprogrammering worden gerekend. Het festival verwacht een groei van het aantal bezoekers van 8.500 in 2011 naar 10.000 in 2014, en een groei van het aantal verkochte kaarten van 1.200 naar 2.000.
De Gaudeamus Muziekweek toont de diversiteit van het werk van de jongste generatie componisten wereldwijd en beoogt daarmee een zo breed mogelijk publiek aan te spreken. Rode draad door de programmering is de compositiewedstrijd, waar jaarlijks zo’n vierhonderd werken voor worden ingestuurd door componisten uit de hele wereld. De selectie geschiedt door een jury van vermaarde componisten en mikt op een goede representatie van die diversiteit. De winnaar ontvangt een geldbedrag en een opdracht voor het schrijven van een nieuw werk voor het volgende festival.
Daarnaast beoogt het festival een overzicht te geven van de staat van het componeren in Nederland en de wereld. Vanaf 2012 wordt nauw(er) samengewerkt met de compositieafdelingen van de conservatoria in Den Haag, Amsterdam, Rotterdam en Utrecht en zal het beste wat de compositieopleidingen in Nederland te bieden hebben worden gepresenteerd in een reeks lunchconcerten, gespeeld ook door jonge ensembles. Naast concerten presenteert de Gaudeamus Muziekweek in de openbare ruimte een breed palet aan klankkunst die het publiek tijdens de concerten kan bezoeken of overdag in een uitgestippelde klankroute. De organisatie ziet de aanwezigheid van veel buitenlandse componisten en professionals als een bijzondere meerwaarde voor het publiek, die versterkt wordt door inleidingen, componistenontmoetingen en live radioprogramma’s.
Tijdens de Muziekweek wordt jaarlijks een symposium opgezet over relevante thema’s binnen de nieuwe muziek. Daarnaast is het festival gastheer voor diverse internationale bijeenkomsten, zoals de Ulysses-netwerkvergadering met 25 Europese programmeurs. Vanaf 2012 wordt de Gaudeamus Muziekweek New York en vanaf 2013 een jaarlijks festival onder de titel Gaudeamus Rusland georganiseerd. Met de partners binnen het Ulysses-netwerk zijn diverse afspraken over coproducties gemaakt voor de jaren tot en met 2016, waarbij zowel spelers als repertoire uit Nederland in Europa rondtrekken.

Stichting Gaudeamus heeft een aantal jaren subsidie ontvangen in het kader van de verschillende Cultuurnota's. In 2008 is Stichting Gaudeamus samen met andere landelijke muziekorganisaties opgegaan in Muziek Centrum Nederland (MCN), het landelijke sectorinstituut voor muziek. Omdat een festival niet past bij de door de overheid gestelde besteltaken, besloot MCN dit onderdeel te verzelfstandigen. Tot en met 2012 ontvangt de Gaudeamus Muziekweek een deel van de subsidie van MCN en sinds 2011 ontvangt Gaudeamus subsidie van de gemeente Utrecht.
Gaudeamus ontving voor afgelopen edities veelvuldig subsidie van het Fonds Podiumkunsten voor composities.
Gaudeamus heeft in 2012 subsidie van de Europese Commissie ontvangen.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
Stichting Gaudeamus Muziekweek is een instelling, die door het jaar heen activiteiten in Utrecht organiseert, die op een breder vlak 'oude' besteltaken zoals de internationale promotie van Nederlandse nieuwe muziek vervult, concoursen organiseert en nu voor een daarvan, de Gaudeamus Muziekweek, een aanvraag heeft ingediend. In de aanvraag buitelen de verschillende activiteiten over elkaar heen, maar wat de commissie niet overtuigend uit de aanvraag vindt blijken is het festivalgehalte van de Gaudeamus Muziekweek. Het centrale focuspunt van het plan is het concours, de wedstrijd en de vertolkingen in dit kader. Het concours wordt ook als de rode draad door de hele programmering gepresenteerd, waarbij de overige onderdelen als randactiviteiten fungeren. Concours en festivaldeel worden in het plan niet als een geïntegreerd geheel gepresenteerd; een overkoepelende artistieke programmeringsvisie is niet geformuleerd. De commissie concludeert hieruit dat de Gaudeamus Muziekweek vooralsnog primair een concours is en als zodanig beoordeeld moet worden.
Over het concours is de commissie positief. Voor de jonge generatie componisten is het concours van groot belang en het concours heeft internationaal een uitstekende reputatie. De juryleden zijn componisten van naam. Tegelijkertijd heeft de commissie een aantal punten van kritiek. De commissie merkt op dat het plan weliswaar het concours als centrale activiteit neemt, maar weinig loslaat over bijvoorbeeld de samenstelling van de jury en de verschillende kwaliteiten die daarin vertegenwoordigd moeten zijn. Ook over de selectie en de criteria, die daarbij gehanteerd worden, wordt niets geschreven; de commissie constateert dat een paar juryleden in enkele dagen vierhonderd composities moeten beoordelen en vraagt zich af of deze werkwijze tot de beste keuzes kan leiden. De commissie vindt het niveau van de composities wisselend. Positief vindt de commissie overigens dat de organisatie aan de uitvoering van deze werken vaak de betere Nederlandse ensembles weet te koppelen.
Ten slotte merkt de commissie op dat de overstap naar Utrecht, het loskomen van MCN en het Muziekgebouw aan 't IJ en de samenwerkingsverbanden die de verhuizing naar Utrecht heeft opgeleverd, een positief effect lijken te hebben op de organisatie, die daardoor een opener uitstraling heeft dan in het verleden. De commissie is daarbij van mening dat dit nieuwe elan op termijn het perspectief biedt dat de Gaudeamus Muziekweek zich kan ontwikkelen tot een volledig en samenhangend geprogrammeerd festival. Daarvoor zijn de mogelijkheden die Utrecht biedt, ook door de wijze waarop meer activiteiten op andere locaties aan het concours kunnen worden toegevoegd, veelbelovend.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
goed
De commissie beoordeelt de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als goed. Het winnen van de Gaudeamus Prijs staat zonder meer goed op het cv van een componist. Het is een prestigieuze prijs. De Gaudeamus Muziekweek is een visitekaartje voor beginnende componisten en biedt een staalkaart van de state of the art. De aansluiting die de organisatie nu ook met de afdelingen van de conservatoria heeft, vindt de commissie een goede uitbreiding.
De Gaudeamus Muziekweek is daarbij van groot belang als netwerkmoment: hier komen Nederlandse en buitenlandse componisten, gerenommeerde namen naast studenten, musici en organisatoren bijeen om elkaar te leren kennen en zaken te doen. Voor deelnemers aan het concours betekent het dat ze opgenomen worden in het netwerk. Dat is de grote kracht van de organisatie als promotor van Nederlandse componisten en nieuwe muziek: Gaudeamus beschikt over een enorm internationaal netwerk dat veel mogelijkheden biedt voor uitwisseling binnen de internationale muziekwereld. De uitbreiding van de Gaudeamus Muziekweek met de New Yorkse en verwachte Moskouse versie vergroot dit netwerk en de impact van de organisatie.
De rij (Nederlandse) componisten die de Gaudeamus Prijs heeft gewonnen is indrukwekkend, maar de commissie is van menig dat er de laatste tijd sprake lijkt van enige inflatie van het niveau van de nieuwe laureaten. Daarbij zet de commissie de kanttekening dat het concours in Nederland een beperkte uitstraling heeft. Volgens de commissie is het meer trendvolgend dan trendsettend in de keuze van de composities.

Ondernemerschap
voldoende
De commissie vindt het ondernemerschap van de instelling nog wel positief, maar constateert dat er een flinke verbetering mogelijk is. In 2009 en 2010 was Gaudeamus nog een onderdeel van de MCN en was als zodanig in de jaarrekening verweven. Dat maakt de beoordeling in die jaren moeilijk, anders dan dat er geconstateerd kan worden dat het percentage aan eigen inkomsten in die jaren schrikbarend laag ligt. 2011 is het eerste jaar dat het festival als zelfstandige stichting heeft gefunctioneerd. Dat jaar is financieel gezond afgesloten. De afhankelijkheid van subsidies lijkt met de verzelfstandiging en de overstap naar Utrecht verbeterd, maar dit komt vooral doordat de organisatie in 2011 en 2012 een flink legaat bij deze inkomsten kon optellen. Door deze incidentele inkomstenbron heeft de instelling de drempelnorm weten te halen, maar dit schept geen stevige basis voor de toekomst. In het plan mist de commissie een nadere visie op diversificatie en risicospreiding van inkomstenbronnen. De organisatie wil de publieksinkomsten in de komende periode verdriedubbelen en het betalende publiek uitbreiden van 1.200 naar gemiddeld 1.875 per jaar. Die ambitie moet volgens de commissie haalbaar zijn, waarbij de gemiddelde ticketprijs dan op 8 euro uitkomt. Dat dit, zoals de aanvraag vermeldt, het binnen de doelgroep maximaal haalbare resultaat betreft, vindt de commissie voor een gespecialiseerd concours verdedigbaar; voor een festival dat een publieksfunctie ambieert zou dit een te beperkt voornemen zijn. Daarbij merkt de commissie op dat de marketing in het plan primair gericht is op het concours en het bereiken van de eigen doelgroep van een (professioneel) publiek; ook dat vindt ze niet rijmen met het forse marketingbudget. De commissie vindt in het algemeen de kostenstructuur van de Gaudeamus Muziekweek uit balans, met hoge beheerslasten en kwetsbare eigen inkomsten.
Positief vindt de commissie de samenwerkingen die de organisatie in Utrecht is aangegaan. Ook de nauwe samenwerking met Vredenburg op het gebied van marketing en productie kan op termijn een gunstige weerslag hebben op de publieksopbouw en -binding. Ook vindt de commissie dat de organisatie met de VPRO een goede mediapartner heeft. Bovenstaande maakt dat de commissie het ondernemerschap van de organisatie als voldoende beoordeelt.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De activiteiten van Gaudeamus vindt de commissie onderscheidend. De aanvrager levert een aanzienlijke bijdrage aan de pluriformiteit van het landschap, maar is niet uniek. De commissie constateert dat er naast Gaudeamus in Nederland nog een (klein) aantal instellingen is dat zich met het stimuleren en ontwikkelen van nieuwe muziek bezighoudt. Dat geldt niet voor het concours, dat echter naar het oordeel van de commissie door zijn focus een beperktere uitstraling heeft.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Utrecht; dit levert geen bijzondere bijdrage aan de spreiding.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
zeer goed
De Gaudeamus Muziekweek heeft sinds de overstap naar Utrecht een bijdrage ontvangen van de gemeente Utrecht en vraagt voor de periode 2013-2016 een forse verhoging van dit bedrag aan, naast de subsidie die de instelling aan de provincie Utrecht vraagt. Als de gemeente en provincie het gevraagde subsidiebedrag toekennen, levert dat een stevige lokale bijdrage op.

Toeslag
Allereerst merkt de commissie op dat, aangezien aanvrager primair als concours moet worden aangemerkt, er geen ruimte is voor toekenning van de toeslag. De regeling gaat immers uit van een vast bedrag voor concoursen zonder de mogelijkheid van een toeslag. Ten overvloede merkt de commissie op dat zij, als de Gaudeamus Muziekweek als festival zou worden aangemerkt, zou adviseren geen toeslag toe te kennen. De Gaudeamus Muziekweek vraagt de toeslag aan om op de ingeslagen weg voort te kunnen gaan. Daarmee bedoelt de organisatie de artistieke toevoegingen aan locaties om publiek naar het concertprogramma toe te leiden en scherp en fris te houden voor zowel de gepresenteerde klankkunst als de volgende concertervaring. Voorts gaat het om compositieopdrachten voor specifieke locaties, projecten met beeldende kunstenaars, het inrichten van een aparte ruimte als muzikale crèche voor baby’s en The Night of the Unexpected.
Wat The Night of the Unexpected betreft merkt de commissie op dat het hier gaat om een zelfstandig georganiseerd festival en niet om een innovatief project van de Gaudeamus Muziekweek, ook al zijn de onderlinge verbanden evident. Het gaat daarbij om een festival dat in zijn kern bedoeld is om te experimenteren met korte acts binnen zeer uiteenlopende genres voor een ander publiek. Dit festival bestaat als zodanig al vele jaren en de activiteiten binnen dit festival leveren ook geen innovatie van het aanbod op.
Voor de andere projecten waarmee Gaudeamus voor deze toeslag in aanmerking wil komen merkt de commissie op dat de aanvraag weinig concreet is in de onderbouwing voor de komende periode; de genoemde projecten hebben in eerdere edities reeds plaatsgevonden en in die lijn wil het festival verder. Dat vindt de commissie een te magere uitwerking om te kunnen beoordelen of het hier mogelijk gaat om het scheppen van nieuw repertoire dat ook na dit festival een eigen weg vindt of iets teweegbrengt in de podiumkunsten.

conclusie

De commissie concludeert dat zij met name op het criterium van de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten zeer positief is, naast de positieve beoordeling van de criteria artistieke kwaliteit en pluriformiteit. Bij het ondernemerschap zet ze een aantal zeer kritische kanttekeningen. Die betreffen onder meer de werving van eigen inkomsten, de bedrijfsvoering en de wijze waarop het publiek wordt benaderd. Het bovenstaande leidt ertoe dat de commissie adviseert om de aanvraag alleen te honoreren als het budget dat toelaat en dan met een bedrag van 50.000 euro, zijnde het bedrag voor concoursen.



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 300,000
Basissubsidie per editie € 50,000
Toeslagniet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar0 *

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *