NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

GRACHTENFESTIVAL AMSTERDAM

Grachtenfestival

inleiding

Het Grachtenfestival is een jaarlijks terugkerend, tiendaags festival met klassieke muziek op bijzondere locaties in de binnenstad van Amsterdam, met uitlopers langs de IJ-oevers en naar andere stadsdelen zoals Noord. Het festival staat sinds 2010 onder leiding van Lidy klein Gunnewiek. Het Grachtenfestival stelt elk jaar een ander thema centraal, dat dient als inspiratiebron en uitdaging voor de musici om daarop gebaseerd hun programma samen te stellen en daarbij op zoek te gaan naar iets nieuws.
Het festival wil uitgroeien tot het nationale podium voor jong Nederlands muzikaal toptalent. Daarbij gaat de aandacht van het festival in eerste instantie uit naar in Nederland studerend of werkend toptalent binnen het klassiekemuziekrepertoire. Een belangrijke pijler van het artistieke concept van het Grachtenfestival wordt gevormd door de verbinding die de muziek aangaat met het werelderfgoed van de stad. De unieke locaties op en rond de Amsterdamse grachten zijn integraal onderdeel van de performance en voegen volgens aanvrager een essentiële dimensie toe aan het kunstwerk en aan de ervaring van zowel de uitvoerenden als het publiek. Om deze verbinding te benadrukken voegt het festival vanaf 2013 Amsterdam aan zijn naam toe.
Elk jaar worden nieuwe speellocaties toegevoegd. Veel concerten zijn gratis of tegen een lage toegangsprijs toegankelijk. De kernprogrammering van het Grachtenfestival bestaat uit circa 90 activiteiten. Daarnaast presenteert het festival diverse overige activiteiten, zoals het Junior Grachtenfestival met producties voor baby's en peuters tot en met tieners, presentaties, rondvaarten, architectuurwandelingen, masterclasses en workshops. Jaarlijks reikt het de GrachtenfestivalPrijs uit. De komende jaren wordt ingezet op een groei van het totale festivalpubliek van haast 47.000 in 2011 naar 58.750 in 2014. Het Grachtenfestival Amsterdam gaat zich voor een deel van die groei richten op een jonger en internationaler publiek.
Vanaf 2012 wil het festival in samenwerking met dienstverlener Conclusion het platform The Talent Channel ontwikkelen, waar de jonge Nederlandse toptalenten zich presenteren aan een groot publiek. Het wordt een internetplatform en online radiostation in één. Het Grachtenfestival beoogt hiermee zijn internationale uitstraling en bereik te vergroten. Daarnaast wordt The Talent Channel ingezet om de top van de nieuwe generatie Nederlandse topmusici internationaal te promoten. Dit nieuwe platform dient uit te groeien tot een platform waar op termijn ook buitenlandse toptalenten een plaats krijgen.

Het Grachtenfestival heeft in de afgelopen periode geen subsidie ontvangen in het kader van de vierjarige subsidieregeling van het Fonds Podiumkunsten. Wel ontving het festival jaarlijks projectsubsidies van het Fonds Podiumkunsten vanuit de programmeringsregeling van het fonds. Het festival ontvangt structurele subsidie van de gemeente Amsterdam.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie is positief over de kwaliteit van het Grachtenfestival. In de afgelopen periode heeft het festival een turbulente tijd doorgemaakt; de commissie constateert dat de organisatie zich goed heeft herpakt en waardeert de heldere en realistische wijze waarop in de aanvraag deze problemen zijn benoemd. Het Grachtenfestival heeft als evenement een duidelijk gezicht: het biedt een podium aan jong, net afgestudeerd muziektalent in een fraaie setting. Musici en zangers, die vaak dicht op de huid van het publiek zitten, doen hier een bijzondere podiumervaring op. Op het festival staan interessante vertolkers, en de kwaliteit van de uitvoerenden, het vakmanschap, is goed. De brede programmering kent een aantal aantrekkelijke onderdelen, zoals de baby- en peuterconcerten. De eigen herkenbare signatuur van het festival wordt volgens de commissie echter primair gevormd door het decor van het Amsterdamse erfgoed. Dat maakt dat het festival een grote aantrekkingskracht heeft op een breed publiek en in die zin ook zeker zeggingskracht heeft.
Het artistieke profiel vindt de commissie aanzienlijk minder helder. Net als in het advies van vier jaar geleden constateert de commissie een gebrek aan een oorspronkelijke, overkoepelende artistieke visie op de samenstelling van het festivalprogramma. Het festival heeft jaarlijks een thema, maar de commissie vindt dat vooral een kapstok om de programmering aan op te hangen. Inhoudelijk vindt ze het van weinig meerwaarde, waar een centrale regie op dit vlak lijkt te ontbreken. De verantwoordelijkheid voor de programmering, volgens de commissie toch een essentieel onderdeel om tot een scherp artistiek programmeringsprofiel te komen, is een ondergeschoven onderdeel van de aanvraag van het Grachtenfestival. De deelnemers worden deels voorgedragen door de organisaties waarmee het festival samenwerkt, maar over het programma zelf, de keuze voor de werken, vermeldt het plan niets. Volgens het festival komen muzikaal en monumentaal erfgoed samen, waarbij door de verbinding met jong talent dit erfgoed een nieuwe betekenis krijgt. Daar had de commissie dan graag meer over willen lezen. In artistiek opzicht bestaat het plan volgens haar meer uit intenties en minder uit concrete plannen. Daarbij merkt de commissie op dat de programmering een weinig landelijk gezicht heeft, waar deze vrijwel geheel gebaseerd is op Amsterdamse instellingen. Op basis van bovenstaande beoordeelt de commissie de artistieke kwaliteit over het geheel genomen als ruim voldoende.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
voldoende
De rol die het festival speelt binnen de podiumkunsten vindt de commissie beperkt. Bepaalde gelegenheidsoptredens tijdens eerdere edities van het festival hebben volgens de commissie niet geleid tot nieuwe trends binnen de klassieke muziek. In de komende periode beoogt het Grachtenfestival uit te groeien tot hét nationale podium voor jong muzikaal talent en maakt het (de ontwikkeling van) jong talent tot zijn core business. De commissie onderschrijft dat het bieden van een podium aan jong talent van belang is. Dat heeft het Grachtenfestival altijd gedaan en er kan geconstateerd worden, dat veel van de op dit moment succesvolle musici aan begin van hun carrière ook op dit festival hebben gespeeld. Daarin vervult het festival zeker een functie. Dat het festival nu ook drie pas afgestudeerde componisten een plek in de programmering gaat geven, past in dit kader. Maar het bieden van podiumervaring in een andere setting dan in de concertzaal gebeurt op veel andere plaatsen ook en is volgens de commissie van een andere orde dan het ontwikkelen van talent. Het Grachtenfestival is volgens de commissie niet de plek dat jong talent gericht lanceert of ontwikkelt.
Scouting en coaching zijn bijvoorbeeld twee vraagstukken waarover het plan geen helderheid verschaft. De toegevoegde waarde van de coaching in het kader van het Grachtenfestival Conservatorium Concours – gericht op conservatoriumstudenten – vindt de commissie mager; presentatietraining en hulp bij de keuze van het te spelen programma zijn aspecten die binnen de conservatoria zelf aan de orde (moeten) komen. De beoogde ontwikkeling van The Talent Channel vindt de commissie ten slotte veelbelovend, omdat het Grachtenfestival daarmee nieuw talent veel breder en internationaal onder de aandacht kan brengen. De commissie beoordeelt de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als voldoende.

Ondernemerschap
ruim voldoende
De commissie is positief over het ondernemerschap van het Grachtenfestival, dat ze ruim voldoende vindt. Het elan waarmee de nieuwe directeur de organisatie een doorstart heeft laten maken, vindt ze bewonderenswaardig. Het plan geeft blijk van een kritisch reflecterend vermogen, wat vertrouwen geeft in de versteviging van de nieuwe organisatiestructuur. Het festival heeft een zeer goed percentage eigen inkomsten, waarvoor een andere strategie is ontwikkeld. Er is nu sprake van een redelijk gedifferentieerde financieringsmix, waardoor de te groot gebleken afhankelijkheid van een of twee hoofdsponsoren wordt voorkomen. De nadruk ligt nu bij in feite gekapitaliseerde sponsoring in natura en private fondsen. Daarnaast heeft het festival twee steunstichtingen die zich richten op fondsenwerving onder particulieren en bedrijven. Daarmee komen de overige eigen inkomsten in de komende periode weer praktisch op hetzelfde bedrag uit als voor de doorstart van het festival. Op basis van reeds in 2011 behaalde resultaten op dit gebied is het aannemelijk dat de organisatie ook in 2013-2014 in staat is deze inkomsten te realiseren.
De commissie heeft er minder vertrouwen in dat ook de publieksinkomsten in de komende periode met de begrote 20% zullen stijgen. De organisatie verwacht een stijging van 50% van het aantal betalende bezoekers in de komende periode, maar een visie op dit publiek - juist het onderscheid tussen de betalende en niet-betalende bezoekers - ontbreekt. Er wordt wel een prijsbeleid aangegeven, maar de vraag hoe inkomsten gegenereerd kunnen worden uit het publiek wordt niet beantwoord. De commissie constateert dat het festival goed in staat is om een zeer grote media-exposure te genereren en dat de grote aandacht voor activiteiten die de match met het Amsterdamse werelderfgoed maken voor een groot publiek zorgt, maar is er door het plan niet van overtuigd geraakt dat dit ook in die mate tot een betalend publiek zal leiden. Daarvoor mist het plan een duidelijke marketingstrategie gericht op dit publiek of een positionering ten opzichte van andere soortgelijke muziekfestivals.

Bijdrage aan de pluriformiteit
neutraal
De activiteiten van het Grachtenfestival leveren volgens de commissie geen bijzondere bijdrage aan de plurifomiteit van het podiumkunstenaanbod. Het repertoire dat op het festival wordt gepresenteerd, onderscheidt zich niet wezenlijk van het aanbod dat ook elders op podia en festivals in Nederland gepresenteerd wordt.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Amsterdam; hiermee wordt geen speciale bijdrage geleverd aan de spreiding van het podiumkunstenaanbod in Nederland.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Het Grachtenfestival heeft in de afgelopen periode een bijdrage ontvangen van de gemeente Amsterdam en vraagt voor de periode 2013-2016 een fors hoger bedrag aan, 215.000 euro. Het betreft nog altijd een bescheiden bedrag in relatie tot de totale omzet van de aanvrager. Als de gemeente het gevraagde subsidiebedrag toekent, levert dat een beperkte lokale bijdrage op.

Toeslag
Het Grachtenfestival vraagt geen toeslag aan.

conclusie

De commissie concludeert dat zij positief is over de artistieke kwaliteit en het ondernemerschap van het Grachtenfestival. De bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten en aan de pluriformiteit van het podiumkunstenlandschap vindt ze gering. Het bovenstaande leidt ertoe dat de commissie adviseert om de aanvraag uitsluitend te honoreren als het budget dat toelaat en dan met een bedrag van 125.000, zijnde het basisbedrag voor kleine en middelgrote festivals.



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 250,000
Basissubsidie per editie € 125,000
Toeslagniet aangevraagd
Totaal subsidie voor 2 jaar0 *

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *