NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

INTERNATIONAAL KAMERMUZIEK FESTIVAL UTRECHT

inleiding

Het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht is een festival dat jaarlijks plaatsvindt tussen kerst en nieuwjaar. Het festival wil een evenement zijn waar een groot, breed en jong publiek zich thuis voelt en waar internationale topmusici graag willen spelen. Uiteenlopende locaties, van oude stadskastelen en regentenkamers tot openbare ruimtes, kerken en de grote zaal van het nieuwe Muziekpaleis vormen de decors van het festival. Het festival wordt sinds 2003 geleid door violiste Janine Jansen. Het festival streeft ernaar kamermuziek te ontdoen van het elitaire stempel dat het genre volgens de aanvrager draagt door concerten op een frisse, enthousiaste manier te presenteren op ongebruikelijke lokaties of in ongebruikelijke vorm. Ook wil het festival de ontwikkeling van jong muziektalent bevorderen door het een gelijkwaardig podium te bieden naast gearriveerde internationale musici en door projecten te ontwikkelen waar professionals hun expertise en ervaring delen met jonge musici en en amateurs. Uitvoeringen door bekende musici uit binnen- en buitenland gaan hand in hand met concerten door jong talent, masterclasses, kinderconcerten, filmvoorstellingen en evenementen, die kamermuziek vanuit een ander perspectief belichten. Bekend en geliefd repertoire staat naast onbekendere werken en nieuwe, speciaal voor het festival geschreven composities. Het festival kiest weliswaar voor thema’s maar de inbreng van de door Jansen geïnviteerde musici is ook belangrijk in de samenstelling van de programmering. In 2003 vond de eerste editie plaats van het festival. Verspreid over drie dagen vonden dat jaar negen concerten plaats in de kleine zaal van Vredenburg. In 2007 verhuisde Vredenburg naar Leidsche Rijn, waarna de zaalbezetting terugliep. Sinds 2009 heeft het festival sterker ingezet op de binnenstad. In 2011 bestond het festival uit 37 concerten op 21 verschillende locaties in Utrecht verspreid over vijf dagen. Er werd een bezoekersaantal bereikt van 10.000. De organisatie onderging de afgelopen jaren een verregaande verzelfstandiging, waarbij de programmering bijna geheel los werd gemaakt van de series van Vredenburg. Momenteel onderzoekt het festival met het Festival Oude Muziek de mogelijkheid gezamenlijk een productiekantoor op te richten. Ook met het Liszt Concours en Gaudeamus wordt gesproken over manieren om samen meer draagvlak voor muziek te creëren in de stad.
Voor de komende periode zal het festival grotendeels vasthouden aan de programmering die de afgelopen jaren is ontwikkeld, met concerten in de grote en kleine zaal van Vredenburg en op zo veel mogelijk bijzondere locaties in de Utrechtse binnenstad. De Krasconcerten, de Broadway Bar, de Kerkenmarathon, de serie Verborgen Juwelen en projecten voor kinderen zullen belangrijke festivalonderdelen blijven. De opening van het Muziekpaleis stelt de organisatie in staat om extra en nieuwe activiteiten te ontwikkelen en om projecten te organiseren die een gebouw behoeven met diverse ruimtes. Op dit moment zijn alleen de contouren hiervoor bekend, zoals een grote gratis kamermuziekdag voor inwoners van provincie en gemeente Utrecht, een amateurdag, een barok clinique, lounge concerten, Tussen Kunst & Kitsch en het grootste vioolorkest.

De aanvraag van het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht in het kader van de vierjarige subsidieregeling van het Fonds Podiumkunsten 2009-2012 is niet gehonoreerd. Wel ontving het festival van het Fonds voor verschillende edities projectsubsidies vanuit de afdelingen Festivals en Internationalisering.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht als ruim voldoende. Het festival heeft zich de uitstraling verworven een sprankelend kamermuziek festival te zijn. Het plezier dat de artistiek leidster van het festival heeft in het spelen met bevriende en gerenommeerde musici, spat ervan af en daarmee oefent het festival een grote aantrekkingskracht uit op een groot en jong publiek. Dat maakt het vakmanschap en de zeggingskracht van dit festival groot.
De commissie plaatst daarentegen een kanttekening bij de samenstelling van het programma, omdat ze een duidelijke, artistieke signatuur vindt ontbreken. In haar advies over de periode 2009-2012 had de commissie dezelfde kritiek; ook toen vond ze dat het festival artistiek gezien geen scherpe of oorspronkelijke keuzes maakte. Het netwerk waar de artistiek leidster uit kan putten is groot, maar de commissie vindt dat er verrassender en avontuurlijker geprogrammeerd kan worden. De programmering draait meer om namen dan om het uitlichten van specifieke muzikale ontwikkelingen of om een koppeling van repertoire met bepaalde musici. De rode draad is de passie voor muziek, maar dat maakt de festivalprogrammering volgens de commissie inhoudelijk niet tot een samenhangend geheel.
De aandacht die het festival genereert wordt primair getrokken door de grote concerten met de buitenlandse musici. Nederlandse musici en ensembles treden op in de serie Verborgen Juwelen. Dat maakt dat het festival zeker aandacht heeft voor jonge Nederlands talent, maar dit impliciet kwalificeert als kennelijk nog niet van internationaal niveau. Dat laat onverlet dat het festival juist buiten de grote concerten een aantal aantrekkelijke onderdelen kent, zoals de Krasconcerten, waar publiek van tevoren niet weet welke vier korte concerten het te horen krijgt en op pad gaat met een routekaart en een tasje met proviand. Het festival maakt daarbij goed gebruik van het decor dat de stad Utrecht voor dergelijke kleinere concerten biedt.
De plannen voor de komende periode zijn voor de organisatie sterk verbonden met de opening van het Muziekpaleis; de organisatie ziet een toekomst in dit nieuwe gebouw met veel enthousiasme en vertrouwen tegemoet. De inhoudelijke uitwerking van de plannen laat de organisatie nog achterwege, omdat ze de impact van het nieuwe gebouw nog niet scherp heeft. In grote lijnen zal het festival vasthouden aan het soort programmering van de afgelopen periode. Wel presenteert het festival een uitgebreide wensenlijst met componisten, aan wie aandacht besteed zal worden, zoals Bach, Brahms en Sjostakovitsj, een veelheid aan werken die uitgevoerd kunnen worden – werken van Gershwin en Piazolla tot octetten van Mendelssohn en Schubert, nieuwe composities en retrospectieven, onder meer van Pá¤rt, Penderecki en Adès. De commissie verwacht voor de komende jaren dat het festival qua vakmanschap en zeggingskracht goed zal blijven, maar ziet uit deze veelheid aan losse ideeën opnieuw geen artistiek scherp festivalprofiel ontstaan.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
zwak
De commissie beoordeelt de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als zwak, niet in de laatste plaats omdat de organisatie in haar plan nergens op dit criterium ingaat. De commissie constateert dat het festival, anders dan een aantal goede concerten, geen state of the art op het gebied van kamermuziek geeft. Daarnaast merkt zij op dat het ook niet de plek is waar (inter)nationale vakgenoten zich verzamelen; daarvoor ontbreekt volgens de commissie een verdiepend randprogramma. De commissie is wel positief over het voornemen om een masterclass voor amateurensembles te organiseren.

Ondernemerschap
goed
De commissie beoordeelt het ondernemerschap van het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht als goed. Het festival heeft een gezonde financiële positie met een ruim positief eigen vermogen. Ondernemerschap is ook goed geborgd in het bestuur, met goede contacten in het bedrijfsleven, wat zich ook vertaalt in een stevige sponsorbasis. De commissie heeft waardering voor de wijze waarop de organisatie in de afgelopen periode, waarin sponsors zich terugtrokken, in staat is gebleken om het festival zonder al te grote overheidsbijdragen te blijven organiseren en zelfs aanzienlijke reserves heeft opgebouwd. Het eigeninkomstenpercentage is, na een inzinking in 2009, weer buitengewoon hoog. De commissie constateert daarbij dat de subsidiebehoefte van het festival ook aanzienlijk lager ligt dan het subsidiebedrag dat voor kleine en middelgrote festivals mogelijk is; het festival heeft dan ook een lager bedrag aangevraagd.
De commissie merkt op dat de positionering van het festival ten opzichte van vergelijkbare festivals in Nederland ontbreekt en ook het marketingplan bestaat meer uit een opsomming van verschillende acties; een strategie of visie wordt niet geformuleerd. De commissie constateert echter ook dat het festival een groot publiek weet te trekken voor kamermuziek. In 2011 kwamen er 10.000 bezoekers, van wie 9.000 betalende bezoekers.
Het festival beschikt daarnaast over een goed netwerk van partnerorganisaties, waaronder het Festival Oude Muziek, het Internationaal Franz Liszt Piano Concours en Gaudeamus, waarmee het overleg voert over het binnenhalen van extra financiële middelen en het delen van expertise in productie en marketing. Met het Festival Oude Muziek gaat het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht mogelijk een productiekantoor delen. Ook zal intensief worden samengewerkt met het Muziekpaleis. De commissie merkt wel op dat de financiële consequenties van al deze samenwerkingen niet zichtbaar zijn in de begroting.

Bijdrage aan de pluriformiteit
neutraal
De commissie vindt dat de activiteiten van het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht geen bijdrage leveren aan de pluriformiteit van het Nederlands podiumkunstenaanbod. Naast dit festival zijn er in Nederland meer festivals die zich richten op kamermuziek. Daarnaast wordt kamermuziek met grote regelmaat gepresenteerd op Nederlandse podia en festivals.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Utrecht; daarmee wordt geen bijdrage geleverd aan de spreiding van podiumkunstenaanbod in Nederland.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht heeft in de afgelopen periode een bijdrage van 25.000 euro per jaar ontvangen van de provincie Utrecht en vraagt voor de periode 2013-2016 eenzelfde bedrag aan. Daarnaast vraagt het 50.000 euro aan bij de gemeente Utrecht. Als beide aanvragen worden gehonoreerd, levert dat een beperkte lokale bijdrage op.

conclusie

De commissie concludeert dat zij op de criteria artistieke kwaliteit en ondernemerschap positief is over de aanvraag, maar niet over de bijdrage van het festival aan de ontwikkeling van de podiumkunsten. Ook draagt het festival niet bij aan pluriformiteit of spreiding. De commissie adviseert daarom de aanvraag niet te honoreren.


Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 100,000

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *