NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

MUNDIAL

Mundial Foundation

inleiding

Met hun gezamenlijke plan voor het nieuwe festival Mundial presenteren Festival Mundial en het International Gipsy Festival uit Tilburg een eerste aanzet tot een fusie tussen beide festivals. Het nieuwe festival wil een kwalitatieve impuls leveren aan de ontwikkeling van world culture binnen de podiumkunsten in binnen- en buitenland. Als uitgangspunt voor de artistieke programmering gelden de begrippen world culture, cross-culturaliteit en performing arts. Mundial wil, zoals het plan vermeldt, de wereldcultuur in volle breedte en diversiteit tonen en ontwikkelen, uitgaande van de actuele, glocaliserende wereld in een lokale context. Het nieuwe festival wordt georganiseerd door de Mundial Foundation; artistiek leider is Erwin Schellekens. Tot 2015 blijft het Gipsy Festival onder artistieke leiding staan van Albert Siebelink.
In de periode 2013-2016 wordt het samengaan van beide festivals gefaseerd doorgevoerd. Vooralsnog is er eerder sprake van een intensieve samenwerking tussen beide festivals in tijd – Gipsy Festival eind mei, Festival Mundial half juni – waarbij elk zijn inhoudelijke waarden behoudt. In de tussenliggende periode wordt onder de noemer ‘De Wereld in Brabant’ (in 2013 nog ‘De Wereld in Tilburg’) een reeks overkoepelende festiviteiten georganiseerd op het vlak van wereldcultuur, waarvoor de organisatie samenwerkt met regionale partners. In 2012 wordt hiervoor de basis gelegd met het programma K’nekted in de weekends tussen beide festivals.
De twee festivals scherpen elk hun eigen doelstellingen verder aan. Het Gipsy Festival blijft zich richten op muziek van de Roma en Sinti en de Jiddische muziek en plaatst daarbij hedendaagse trends in een historische context. Met de Dutch Balkan Blues Contest daagt het Gipsy Festival Nederlandse groepen uit om nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Met de Fontys Hogeschool worden masterclasses georganiseerd. Om zijn positie te verstevigen gaat het festival twee dagen beslaan in plaats van één.
Festival Mundial bouwt voort op de fundamenten van de afgelopen vijfentwintig jaar, maar laat de nadruk op wereldmuziek nog meer los ten behoeve van een bredere focus op cross-culturaliteit, waarbij nieuwe ontmoetingen worden getoond van traditionele roots en moderne kunstvormen. Het presenteert performing arts (dans, theater, circus) voor een breed publiek en focust daarbij op talentontwikkeling en samenwerking. Nadrukkelijk streeft het daarbij naar een kleinschaliger, intiemer beleving dan voorheen.
Binnen het kader van De Wereld in Brabant staan al samenwerkingen op stapel met onder andere Danshuis Station Zuid voor een programma ter stimulering van talent, met Paradox, Muzieklab Brabant, 03 en Music Meeting voor het presenteren van diverse producties; met collega-festival Incubate voor de organisatie van een world culture-afterparty en met festival Circo Circolo voor de presentatie van het nieuwe circus. Met partnerorganisaties in vijf Europese landen wordt een gezamenlijke theaterproductie gerealiseerd als vervolg op het eerder opgezette project Requiem for Auschwitz.
De bedoeling is de organisaties van het Gipsy Festival en Festival Mundial in 2015 samen te voegen; het jaar erop moet De Wereld in Brabant zijn uitgegroeid tot een provinciebreed evenement voor world culture.

Festival Mundial en het International Gipsy Festival ontvingen in de periode 2009-2012 beide structurele subsidie van de gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant. Het Gipsy Festival ontving in deze periode subsidie van het Fonds Podiumkunsten in het kader van de vierjarige subsidieregeling. De aanvraag van Festival Mundial binnen deze regeling werd afgewezen. Wel ontving Mundial in de afgelopen periode projectsubsidies van het Fonds in het kader van de programmeringsregeling voor festivals.
Adviseurs van het Fonds hebben in de periode 2009-2012 de verschillende festivaledities bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
voldoende
De fusie van Festival Mundial en het Gipsy Festival is in de toekomt voorzien, maar het fusietraject en –plan worden nu aan de commissie voorgelegd. Dat betekent dat de commissie zowel een oordeel over de twee afzonderlijke festivals moet geven als over de voorgenomen fusie. Over het Gipsy Festival is ze uitgesproken positief. De commissie meent dat het festival zich kenmerkt door een goede artistieke visie, heldere programmatische keuzes en een grote mate van authenticiteit en oorspronkelijkheid. Daarmee weet het festival een heel eigen publiek aan te boren. Dat het Gipsy Festival zijn aandacht op traditionele muziek blijft richten in een tijd waarin veel wereldmuziekinitiatieven de focus daarop loslaten uit angst dat die een hedendaags publiek niet meer zou aanspreken, waardeert de commissie sterk. Zij ziet een festival dat keuzes durft te maken en staat voor wat het laat zien.
Nog wel positief, maar met een aantal kritiekpunten, is de commissie over het artistieke profiel van Festival Mundial. De kwaliteit van de geprogrammeerde muziekartiesten is goed en aantrekkelijk gebleken voor een jong en kleurrijk publiek. Die kwaliteit is in veel mindere mate aanwezig bij de andere programmaonderdelen, waar de commissie het vakmanschap soms ondermaats vindt. Daarbij ontbeert het festival volgens de commissie een overkoepelende artistieke visie op het totaal aan podiumkunstendisciplines die het voor het voetlicht wil brengen. Uit de samenstelling van het festival vindt de commissie een weinig oorspronkelijke of samenhangende visie spreken.
Het Gipsy Festival en Festival Mundial leveren nu een gezamenlijke aanvraag in voor een nieuw festival, dat zich in Tilburg zal richten op world culture, cross-culturaliteit en glocalisering. Het gaat hier om de aankondiging van een fusie; beide festivals opereren tot en met 2014 onder hun oorspronkelijke namen en behouden elk hun eigen profiel. De commissie mist een artistieke onderbouwing voor het samengaan van Festival Mundial en het Gipsy Festival. De meerwaarde van een fusie lijkt er vooral uit te bestaan dat het voordelen oplevert vanuit organisatorisch en marketingoogpunt, waarbij het voor de regionale inbedding goed kan zijn om intensiever te gaan samenwerken. Maar op welke manier Festival Mundial en het Gipsy Festival elkaar in artistiek opzicht zullen verstevigen of verrijken, verzuimt het plan te vermelden. In de aanvraag staan hun plannen in afzonderlijke paragrafen omschreven. De fusiegedachte beperkt zich tot het organiseren van een reeks festiviteiten in de tussenliggende maand, waarvan de commissie de artistieke noodzaak onvoldoende onderbouwd ziet in de aanvraag. Pas in 2015 gaan beide organisaties samen en dan zal het festival zich kenmerken door een zeer brede programmering op het gebied van world culture, waarin weinig de diepte wordt ingegaan en nauwelijks ruimte is voor vernieuwing of experiment. Er lijkt eerder sprake te zijn van een grootschalig podiumkunstenfestijn voor de stad Tilburg. Met betrekking tot het Gipsy Festival meent de commissie dat deze fusie eerder schadelijk kan zijn voor het eigenzinnige artistieke profiel. Op welke manier de oorspronkelijke programmering van het Gipsy Festival daarin nog een plek heeft acht de commissie onvoldoende gewaarborgd. Dat maakt dat de commissie de artistieke kwaliteit als voldoende beoordeelt.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
voldoende
De commissie beoordeelt de gemiddelde bijdrage die het nieuwe festival kan leveren aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als voldoende. Het Gipsy Festival fungeert als belangrijke ontmoetingsplek voor vakgenoten. Door het verstrekken van opdrachten en het programmeren van acts die anders niet in Nederland te zien zijn, geeft het een stimulans aan de ontwikkeling van Roma- en Sintimuziek.
De rol van Festival Mundial voor de ontwikkeling van de podiumkunsten vindt de commissie duidelijk kleiner; het festival functioneert vooral als laagdrempelig publieksfestival waar bezoekers muziek uit alle windstreken kunnen horen, maar genereert zelf geen vernieuwing binnen het genre. De commissie voorziet voor de komende jaren soortgelijke rollen voor het nieuwe festival, omdat beide festivals hun eigen identiteit zullen behouden en nog nauwelijks gezamenlijke initiatieven zullen ontplooien op dit terrein. De gezamenlijke pijlers talent- en productontwikkeling vindt de commissie te mager uitgewerkt in de aanvraag.

Ondernemerschap
voldoende
De commissie beoordeelt het ondernemerschap van Mundial als voldoende. Het nieuwe festival zal worden georganiseerd door de Mundial Foundation, die verantwoordelijk is voor het oorspronkelijke Festival Mundial. Deze organisatie heeft in de afgelopen periode blijk gegeven van een zakelijke en ondernemende aanpak; het festival heeft een goede financiële basis en kan wat dat betreft mogelijk soelaas bieden aan het Gipsy Festival dat enkele financieel zware jaren achter de rug heeft.
Kritisch is de commissie over de uitwerking van de fusie in de begroting; de gepresenteerde cijfers uit de afgelopen periode zijn die van Festival Mundial. Het fusietraject gaat drie jaar in beslag nemen. De mogelijke financiële voordelen van de fusie blijken vooralsnog niet uit het voorliggende plan. De organisatie van het Gipsy Festival blijft de aankomende jaren in handen van een eigen, kleine organisatie met een eigen directie, waarbij een lid van het Gipsy-bestuur zal toetreden tot het bestuur van de Mundial Foundation.
Beide organisaties hebben een goed en stabiel percentage eigen inkomsten. Hierbij valt wel op dat de eigen inkomsten van het Gipsy Festival sinds 2009 jaarlijks zijn afgenomen, ondanks inspanningen op het gebied van sponsorwerving en crowdfunding. Daarbij wordt het festival in de aankomende periode sterker afhankelijk van publieke middelen, hoewel het zich inspant om de eigen inkomsten te vergroten door middel van sponsoring, crowdfunding, cateringservices en presentaties. Deze particuliere gelden vindt de commissie gezien de goede resultaten die in het verleden werden behaald krap begroot. Dit licht de aanvrager niet toe.
De verwachte publiekstoename en de daaraan gekoppelde zeer forse stijging van de publieksinkomsten vindt de commissie onvoldoende overtuigend onderbouwd in het plan. Het gaat dan om een publiekstoename van zo’n 10.000 betalende bezoekers, een stijging van een derde ten opzichte van voorgaande jaren.
Positiever is de commissie over de marketing van het festival en de ‘buzz’ die het wil creëren. De aanvraag besteedt aandacht aan marketing- en communicatiedoelstellingen; branding van het nieuwe festival staat daarbij voorop. Wel merkt de commissie op dat het plan vooral rept over wat het wil bereiken, maar niet hoe de organisatie daarvoor gaat zorgen. Zo vermeldt de aanvraag dat het de bedoeling is dat beide festivals in een vroegtijdig stadium uitverkopen zodat er minder druk op de marketing en sales komt te staan en er meer geïnvesteerd kan worden in inhoud en merkbeleving. De commissie had graag willen lezen hoe Mundial deze door ook veel andere festivalorganisaties gekoesterde wens denkt te gaan realiseren.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De activiteiten van Mundial vindt de commissie onderscheidend. De aanvrager levert een aanzienlijke bijdrage aan de pluriformiteit van het landschap, maar is niet uniek. De commissie merkt op dat er meer festivals zijn in Nederland met een soortgelijk aanbod als Mundial, maar de combinatie van wereld- en gipsycultuur is een zeer eigenzinnige tandem.

Bijdrage aan de geografische spreiding
voldoende
Mundial vindt plaats in Tilburg; daarmee is de bijdrage aan de spreiding beter dan gemiddeld. Tegelijkertijd is er niet, zoals in bepaalde regio’s, sprake van het geheel ontbreken van aanbod. In Tilburg en omliggende steden vinden meer festivals plaats en de stad kent een redelijke culturele infrastructuur op het gebied van de podiumkunsten.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Festival Mundial en het Gipsy Festival hebben de afgelopen periode beide subsidie ontvangen van de gemeente Tilburg en de provincie Noord-Brabant. Voor de periode 2013-2016 vraagt Mundial 220.000 euro aan bij de provincie en 145.000 euro bij de gemeente. Als beide subsidies worden toegekend, is sprake van een stevige lokale en regionale bijdrage.

Toeslag
Mundial vraagt een toeslag aan om nieuwe culturele samenwerkingsverbanden aan te gaan met partijen op diverse niveaus die kunnen leiden tot een artistiek vernieuwend aanbod binnen de ‘world culture’. Zo is De Wereld in Brabant, aldus de aanvraag, het resultaat van dit vernieuwde aanbod, dat zich heeft ontwikkeld door cross-culturele samenwerkingsverbanden. De Wereld in Brabant geeft stimulering aan het gehele culturele palet van makers, producten en publiek. Hierdoor ontstaat er naast een verrassend cultureel landschap ook meer aansluiting bij de vraaggestuurde businessmarkt. Daarnaast neemt de ontwikkeling van talent en lokale artiesten een bepalende rol in binnen deze samenwerkingsverbanden. De organisatie wil de toeslag gebruiken om deze ontwikkelingen tot stand te brengen en voorziet een vertraging van de nieuwe impulsen aan de muziekpraktijk als deze niet wordt toegekend.
De commissie kan uit de omschrijving van de organisatie moeilijk een beeld vormen van wat nu concreet de bedoeling is, anders dan het creëren van De Wereld in Brabant. Het ontplooien van samenwerkingsverbanden op zich komt echter niet in aanmerking voor een toeslag. De commissie merkt verder op dat de organisatie niet vermeldt met welke specifieke activiteiten zij een innovatie van het aanbod tot stand wil brengen of welke makers hiermee aan de slag gaan.

conclusie

De commissie concludeert dat ze gematigd positief is over de artistieke kwaliteit, de bijdrage aan de podiumkunsten en het ondernemerschap van Mundial. Daarnaast meent ze dat het festival bijdraagt aan de pluriformiteit van het landschap. Het plan voor de toeslag vindt ze onvoldoende concreet. Op grond hiervan adviseert ze de aanvraag van Mundial alleen te honoreren indien het budget het toelaat en in dat geval een bedrag van 125.000 euro toe te kennen, zijnde het bedrag voor kleine en middelgrote festivals.



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 300,000
Basissubsidie per editie € 125,000
Toeslagniet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar0 *

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *