NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE 2013-2016

MAATSCHAPPIJ DISCORDIA

Vereniging 'Maatschappij Discordia'

inleiding

Het Amsterdamse theatercollectief Discordia maakt en speelt toneelstukken met het accent op onderzoek. Andere belangrijke aspecten in het werk van Discordia zijn de emancipatie van de toneelspeler als kunstenaar, de collectieve werkwijze, het plaatsen van de actualiteit in een cultuurhistorisch perspectief, het behouden van repertoire, de kortetermijnprogrammering, de overdracht op de jongere generatie en een zo groot mogelijke openheid en continuïteit. Het gezelschap bestaat uit Jan Joris Lamers, Matthias de Koning, Annette Kouwenhoven, Jorn Heijdenrijk en Miranda Prein. Discordia werkt als collectief: alle werkzaamheden van administratie tot techniek en van dramaturgie tot toneelspelen worden door de leden zelf gedaan.
In het oeuvre van Discordia komt het onderzoek naar wat het theater is of kan zijn op de eerste plaats, waaronder een nooit ophoudend onderzoek schuilgaat naar wat het leven is, kan of moet zijn, aldus de aanvraag. In de dramaturgie wordt cultuurhistorische kennis gekoppeld aan de laatste inzichten op het gebied van toneel, maatschappij-inrichting, architectuur, literatuur, psychologie et cetera. Deze uitgangspunten krijgen vorm door onderwerpen uit die geschiedenis te onderzoeken en naar het nu te vertalen en door stukken te kiezen die actueel zijn. In de visie van Discordia staat de toneelspeler als kunstenaar midden in de maatschappij. Het publiek krijgt geen andere wereld voorgetoverd dan wat er hier en nu te zien is: houten planken, wit licht, toneelspelers die hardop op zoek zijn naar wat de schrijver hen, en daarmee aan een ieder te zeggen heeft. In de komende periode wil Discordia het werk grotendeels continueren. Daarbij zet de groep in op drie lijnen:

drie keer per jaar een nieuwe voorstelling maken (de kleine kern)
maandelijks repertoire hernemen binnen het samenwerkingsverband De Veere, en een of twee nieuwe coproducties maken (een groter ensemble)
elk jaar tijdelijk een groot ensemble vormen met jonge en oudere talenten en het organiseren van maandelijkse Republiek-avonden in de Balie.
Voor de voorstelling 'Katalogos' (uit maart 2007) is destijds een brede lijst gemaakt met plannen voor voorstellingen voor de komende vijftig jaar. Voor het nieuwe werk put Discordia uit deze lijst, maar er worden ook voorstellingen gemaakt waarvan Discordia vindt dat die om de een of andere reden op dat moment gemaakt moeten worden. Voor de coproducties binnen De Veere bestaat ook een lijst met voorstellingen die in principe hernomen kunnen worden, met werken van onder anderen Beckett, Tsjechov, Herzberg en Bernhard.
Discordia wil in de jaren 2013 en 2014 tweehonderd voorstellingen realiseren in het kleine circuit, voor een bezoekersaantal van 12.100. Hiervoor wordt 720.000 euro aangevraagd.

Discordia ontvangt van het Fonds Podiumkunsten sinds de periode 2009-2012 een meerjarig subsidie voor een bedrag van 371.540 euro. Tevens ontvangt de groep in de periode 2009-2012 een structureel subsidie van de gemeente Amsterdam van 120.370 euro. Adviseurs van het Fonds hebben van Discordia in de periode 2009-2012 vijftien voorstellingen van tien producties bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van Discordia als ruim voldoende. De producties van de afgelopen jaren worden over het algemeen positief beoordeeld. Hierin herkent de commissie het vakmanschap van de makers. In de voorstellingen van Discordia is er door het collectief onderzoekende karakter vaak geen sprake van regie of regieconcept. De leden laten meestal zien goed op elkaar te zijn ingespeeld door een gedeelde overtuiging over wat een acteur op het podium moet doen. De repertoirekeuzes blijven interessant, wat ertoe leidt dat de groep stukken herontdekt of op een nieuwe manier toegankelijk maakt. Op het gebied van de zeggingskracht plaatst de commissie kritische kanttekeningen. Bij Discordia vindt het onderzoek naar de wortels van het toneelspelen constant plaats, tot en met de voorstellingsavonden waar de acteurs hun onderzoek voortzetten in bijzijn van het publiek. De commissie is kritisch over de wijze waarop dit onderzoek dat bedoeld is de toeschouwers mee te nemen in de voorstelling, soms juist leidt tot uitsluiting. Dit onderzoek gebeurt in een voortdurende interactie tussen de acteurs onderling. De voorstellingen verliezen op dit punt de laatste jaren aan kracht, waardoor de kwaliteit, en specifiek de zeggingskracht, wisselender wordt. Volgens de commissie bekommert de groep zich te weinig om de presentatie aan het publiek, waardoor dat publiek minder betrokken raakt bij het onderlinge proces van de spelers op het podium.
In de plannen voor de toekomst gaat Discordia door op dezelfde weg. De commissie vindt dat begrijpelijk: de groep is bekwaam in het onderzoek naar 'wat het theater is of kan zijn' en gaat daarmee verder. In het plan omschrijft de groep zijn herkenbare signatuur: de op onderzoek gerichte voorstellingen zijn typerend voor Discordia. Op het gebied van de zeggingskracht plaatst de commissie kanttekeningen, net als de hierboven geformuleerde kritiek op de producties van de afgelopen periode. Over het onderzoek is de groep helder, maar op de wijze waarop het publiek deelgenoot zou moeten worden van dit onderzoek gaat het plan niet in. Er is nauwelijks oog voor de uitwerking die de artistieke uitgangspunten zullen hebben op het publiek. De makers geven in het plan aan dat zij het publiek zeer belangrijk vinden als 'mededeelnemers' aan de toneelavond. Op basis van het plan en de producties van de afgelopen periode ziet de commissie een risico dat de producties geslotener worden en daarmee alleen aantrekkelijk zullen blijven voor een (zeer) beperkt publiek van ingewijden.

Ondernemerschap
zwak
Het ondernemerschap beoordeelt de commissie als zwak. Dat betreft met name het publieksbereik en de afhankelijkheid van subsidie. Ook met betrekking tot de bedrijfsvoering heeft de commissie een kritische kanttekening.
Het publieksbereik per voorstelling van Discordia is al jaren erg laag en daar is de afgelopen jaren weinig verbetering in gekomen, ondanks de structurele subsidies van de gemeente Amsterdam en het Fonds Podiumkunsten. In het plan geeft de groep ook nauwelijks reflectie op het publieksbereik. Discordia geeft aan dat het een trouw en vast publiek heeft opgebouwd. Het experimentele karakter vertaalt zich niet altijd in grote publieksaantallen, maar het werk is volgens de groep desalniettemin noodzakelijk voor de ontwikkeling van de theaterwereld in het algemeen. De commissie deelt de mening van Discordia dat het werk geen groot publiek zal trekken, omdat het daarvoor te zeer gericht is op onderzoek en experiment. Tegelijkertijd vindt zij dat de groep de focus te zeer plaatst op de aanbodkant van het theaterveld en zich daardoor onvoldoende de vraag stelt voor wie de producties worden gemaakt.
In het verlengde hiervan is de commissie van mening dat Discordia weinig ambitie toont in het vergroten van het publieksbereik. Zo blijft bijvoorbeeld de website van de groep als bron voor voorstellingsinformatie ongeschikt, waardoor het zelfs voor geïnteresseerd publiek lastig is om informatie te krijgen over voorstellingsdata. Uit de begroting blijkt dat er wel met meer bezoekers wordt gerekend dan er de afgelopen jaren geweest zijn. Hoewel die groei gering is zal daar volgens de commissie toch een beter marketing- en publiciteitsplan voor moeten zijn. De reguliere marketingacties en het aanstellen van een nieuwe medewerker geven de commissie op voorhand niet voldoende vertrouwen dat het beoogde aantal bezoekers zal worden gerealiseerd. Zo geeft de aanvraag geen heldere analyse van de doelgroepen, waardoor het nauwelijks mogelijk is om gericht marketing te voeren voor de voorstellingen van het gezelschap. Dat blijkt ook uit de aanvraag, want de algemene uitgangspunten worden bij de projectomschrijvingen niet verder uitgewerkt.
Disordia gaat in de aanvraag nauwelijks in op de verbreding van inkomsten, om daarmee eventuele risico's te spreiden. Aan de toelichting op de inkomsten in de afgelopen jaren wordt uitsluitend toegevoegd dat Discordia streeft naar continuering van de inkomstenverdeling van 2011. Dit is volgens de commissie te mager, omdat de totale eigen inkomsten van Discordia in de afgelopen jaren niet boven de drempelnorm zijn gekomen. Bovendien plaatst de commissie serieuze kanttekeningen bij met name de publieksinkomsten. Zij vindt de begroting 2013-2014 op dat punt een te optimistisch beeld geven. Discordia verwacht dat de publieksinkomsten in de komende jaren aanzienlijk hoger zullen zijn dan in de afgelopen jaren. Die groei wordt gerealiseerd door meer te spelen en per voorstelling meer publieksinkomsten te realiseren. Weliswaar heeft het jaar 2011 een vergelijkbaar resultaat opgeleverd als de begroting voor 2013-2014, maar de aanvraag bevat te weinig aanknopingspunten die de commissie het vertrouwen geven dat het goede jaar 2011 zich in de komende jaren zal voortzetten. Het plan mist daartoe een degelijke reflectie op deze resultaten, de huidige situatie in de podiumkunsten en de manier waarop Discordia daarmee omgaat. De overige inkomsten zijn gestegen en blijven op het gerealiseerde niveau. Toch wordt de streefnorm voor 2013-2014 volgens de begroting net niet bereikt. De begroting 2013-2014 gaat ervan uit dat de andere-inkomstenquote in die jaren wel gehaald wordt. Daarmee blijft Discordia sterk afhankelijk van subsidies van de overheid.
Met betrekking tot de bedrijfsmatige organisatie is de commissie van mening dat deze stabiel is. Het valt de commissie wel op dat Discordia erg grote reserves heeft opgebouwd, mede op basis van de subsidies van de overheden. In het plan wordt hier in het geheel niet op ingegaan. Dat had in het kader van het ondernemerschap wel voor de hand gelegen.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De bijdrage aan de pluriformiteit van het Nederlands podiumkunstenaanbod beoordeelt de commissie als ruim voldoende. De commissie constateert dat er behalve Discordia veel instellingen zijn in Nederland die teksttheater produceren, zowel binnen de basisinfrastructuur als in het ongesubsidieerde circuit. In vergelijking met deze andere instellingen onderscheidt Discordia zich evenwel doordat de groep het onderzoek naar het wezen van het Nederlandse toneel als uitgangspunt zichtbaar maakt in de voorstellingen.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
De commissie beoordeelt de bijdrage aan de spreiding als neutraal. Door zijn vestigingsplaats Amsterdam, waar het podiumkunstenaanbod zeer groot is, levert Discordia geen bijdrage aan de spreiding. Bovendien blijkt uit het plan dat de meeste voorstellingen worden gespeeld in Amsterdam, gevolgd door Utrecht. In verhouding draagt de groep weinig bij aan het spreiden van voorstellingen naar plekken waar weinig theateraanbod is.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Voor de komende jaren heeft de groep een structureel subsidie gevraagd aan de gemeente Amsterdam van 120.000 euro. Indien deze aanvraag wordt gehonoreerd betekent dit dat er sprake is van een beperkte lokale bijdrage.

conclusie

De commissie adviseert de aanvraag van Discordia niet te honoreren.

aangevraagd bedrag 2013-2014 € 720.000

muziek

organisatieaangevraagdtoekennen

Amstel Saxofoonkwartet€ 45.0000 *
Amsterdam Klezmer Band€ 184.750€ 184.750 per jaar
Amsterdam Sinfonietta€ 574.000€ 574.000 per jaar
Apollo Ensemble€ 80.2500
Asko|Schönberg€ 643.250€ 643.250 per jaar
Bik Bent Braam€ 58.8000 *
BOT€ 117.0000 *
Brokken€ 116.000€ 116.000 per jaar
Calefax€ 384.000€ 245.000 per jaar
Camerata Trajectina/Brisk€ 97.2500
Cappella Amsterdam€ 478.000€ 478.000 per jaar
Cello Octet Amsterdam€ 126.0000 *
de Oefening de Kunst (dOeK)€ 124.800€ 124.800 per jaar
Don KosakenChor Russland€ 585.0000 *
Egidius Kwartet€ 108.7500 *
Five Great Guitars€ 195.0000 *
Fra Fra Sound & Big Band€ 95.0000
Holland Baroque Society€ 322.200€ 268.500 per jaar
Insomnio€ 187.2000
Instant Composers Pool (ICP)€ 140.000€ 140.000 per jaar
Intro in situ€ 164.4000 *
Ives Ensemble€ 131.2500
Jazz in Motion€ 212.5000 *
Jazz Orchestra of the Concertgebouw€ 509.4000 *
De Kift€ 224.500€ 224.500 per jaar
Kulsan€ 174.5000
Matangi Quartet€ 112.0000 *
Metropole Orkest€ 720.0000
Nederlands Blazers Ensemble€ 808.200€ 808.200 ** per jaar
Nederlandse Bachvereniging€ 733.500€ 533.750 per jaar
Nederlands Kamerkoor€ 610.000€ 610.000 per jaar
Nieuw Ensemble€ 594.0000 *
Nieuwe Philharmonie Utrecht€ 430.0000
Oorkaan€ 471.600€ 471.600 per jaar
Opera per Tutti!€ 102.0000 *
orkest de ereprijs€ 228.6000 *
Orkest v/d Achttiende Eeuw€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paul van Kemenade Quintet€ 51.0000 *
RBO Sinfonia€ 444.0000
Rubens Quartet€ 96.0000 *
Sinfonia Rotterdam€ 142.5000
Slagwerk Den Haag€ 317.400€ 219.500 per jaar
Stroom Management/Izaline Calister€ 135.0000
Tam Tam Productions€ 238.5000 *
Tango Extremo€ 90.0000 *
The Ex€ 142.5000 *
Tomoko Mukaiyama Foundation€ 170.100€ 141.750 per jaar
Utrecht String Quartet€ 78.0000
Van Swieten Society€ 95.7500 *
Visisonor€ 61.0000
Zijlstra€ 103.7500

theater

organisatieaangevraagdtoekennen

Afslag Eindhoven€ 66.0000
De Appel€ 540.0000 *
Bambie€ 256.5000 *
't Barre Land€ 244.8000 *
Beumer & Drost€ 300.000€ 300.000 per jaar
BonteHond€ 333.000€ 333.000 per jaar
De Brandstichting€ 240.0000
Carver€ 486.0000 *
Caspar Rapak€ 82.5000
Compagnie Karina Holla€ 120.0000
Dood Paard€ 414.000€ 345.000 per jaar
Dries Verhoeven€ 198.000€ 198.000 per jaar
Edit Kaldor€ 81.0000 *
Eigen Werk Theaterproduktie€ 97.5000
De Federatie€ 504.0000 *
Feikes Huis€ 232.500€ 232.500 per jaar
Female Economy€ 342.000€ 285.000 per jaar
Firma MES€ 90.0000 *
Firma Rieks Swarte€ 336.750€ 336.750 per jaar
Fred Delfgaauw€ 210.0000
Golden Palace€ 288.750€ 288.750 per jaar
Het Houten Huis€ 371.250€ 371.250 per jaar
Hoge Fronten€ 117.000€ 117.000 per jaar
Hotel Modern€ 601.200€ 501.000 per jaar
In Goed Gezelschap van Laura€ 127.500€ 127.500 per jaar
Jakop Ahlbom€ 331.500€ 331.500 per jaar
Kassys€ 67.5000
Keesen & Co€ 207.0000
Likeminds€ 219.7500 *
Maatschappij Discordia€ 360.0000
Matzer€ 277.500€ 277.500 per jaar
MC Producties€ 270.0000
Mug met de Gouden Tand€ 360.000€ 300.000 per jaar
Nachtgasten€ 75.0000 *
De Nieuw Amsterdam€ 360.0000
Het Nieuw Utrechts Toneel€ 87.0000
Nieuw West€ 153.0000
OMSK€ 204.3000 *
Onafhankelijk Toneel€ 540.0000 *
Orkater (theater)€ 770.400€ 588.800 ** per jaar
PeerGrouP€ 472.500€ 393.750 per jaar
Productiehuis Brabant€ 129.7500 *
Schweigman&€ 420.300€ 350.250 per jaar
Teatro Munganga€ 210.0000
TG Lange Mannen€ 76.5000
Theater Bellevue€ 180.000€ 180.000 per jaar
ThEAter EA€ 159.0000
Theater Gnaffel€ 378.000€ 315.000 per jaar
Theatergroep Aluin€ 198.7500
Theatergroep Suburbia€ 390.000€ 300.000 per jaar
Theater Nomade€ 240.0000
Theater RAST€ 345.0000 *
Theater Terra€ 450.000€ 450.000 per jaar
Theater Zeelandia€ 737.100€ 614.250 per jaar
The Glasshouse€ 186.7500 *
The Lunatics€ 80.2500
Thibaud Delpeut€ 300.0000 *
Toneelgroep Het Volk€ 277.5000 *
Toneelschuur Producties€ 528.750€ 457.500 per jaar
Het Toneel Speelt€ 900.0000 *
Trouble Man€ 60.000€ 60.000 per jaar
Ulrike Quade Company€ 434.700€ 434.700 per jaar
Unieke Zaken€ 150.000€ 150.000 per jaar
Via Rudolphi Theaterproducties€ 288.000€ 288.000 per jaar
Vis á  Vis€ 412.500€ 412.500 per jaar
De Voortzetting€ 225.0000
De Warme Winkel€ 401.400€ 334.500 per jaar
Wunderbaum€ 486.000€ 486.000 per jaar
ZEP€ 288.000€ 240.000 per jaar

dans

organisatieaangevraagdtoekennen

Club Guy and Roni€ 592.200€ 493.500 per jaar
Conny Janssen Danst€ 468.000€ 468.000 per jaar
Dance Works Rotterdam€ 111.6000 *
De Dansers€ 300.0000
Dansgroep Amsterdam€ 399.6000
Danstheater Aya€ 558.000€ 461.000 ** per jaar
ICKamsterdam (Emio Greco|PC)€ 751.500€ 751.500 per jaar
Het Internationaal Danstheater€ 792.0000
ISH€ 522.000€ 522.000 per jaar
Korzo€ 207.900€ 173.250 per jaar
LeineRoebana€ 360.000€ 300.000 per jaar
Meekers€ 441.000€ 367.500 per jaar
nb (Nicole Beutler)€ 279.000€ 279.000 per jaar
Plan-D€ 150.0000 *
Project Sally€ 142.500€ 142.500 per jaar
De Stilte€ 450.000€ 375.000 per jaar
T.R.A.S.H.€ 144.000€ 120.000 per jaar
Het Veem Theater€ 90.000€ 75.000 per jaar
Vloeistof€ 120.0000 *
WArd/waRD (Ann van den Broek)€ 345.600€ 288.000 per jaar

muziektheater

organisatieaangevraagdtoekennen

DeltaDua€ 150.0000
Flint€ 62.2500 *
Het Geluid€ 165.0000 *
Holland Opera€ 599.2500 *
Hollands Diep€ 270.0000
M-Lab€ 378.0000 *
Opera Spanga€ 229.5000 *
Orkater (muziektheater)€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paradiso Melkweg Productiehuis€ 252.0000 *
PIPS:lab€ 243.000€ 202.500 ** per jaar
Rosa Ensemble€ 183.6000 *
Sonnevanck€ 234.0000 *
Tafel van Vijf€ 131.250€ 131.250 per jaar
De Veenfabriek€ 765.900€ 638.250 per jaar
VocaalLAB€ 570.600€ 475.500 per jaar
Het Volksoperahuis€ 255.000€ 255.000 per jaar
Vrije Val€ 397.5000