NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE 2013-2016

THEATER ZEELANDIA

Theaterproductiehuis Zeelandia

inleiding

Theater Zeelandia is gevestigd in Middelburg en maakt professionele producties in en voor Zeeland. Er wordt gewerkt met regisseurs, vormgevers, auteurs, componisten en acteurs uit Nederland en Vlaanderen. Zowel ervaren als jonge makers zijn betrokken bij de producties, waarbij jong talent intensief wordt begeleid en omkaderd door ervaren collega's. Zeelandia produceert voorstellingen voor het reguliere podiumcircuit en (locatie)voorstellingen voor het Zeeland Nazomerfestival. Artistiek leider is Alex Mallems en zakelijk leider is Henk Schoute.
Zeelandia maakt voorstellingen met een Zeeuwse invalshoek en wil daarmee een authentieke en vernieuwende bijdrage leveren aan de productie van theater in het Nederlands taalgebied. Door het geven van schrijfopdrachten wordt nieuw repertoire voor Zeeland gecreëerd. Ook wil Zeelandia het publiek voor theater in de regio vergroten door professioneel theater dicht bij de mensen te brengen. De reisvoorstellingen worden eerst in Zeeland in schouwburgen, theaters, dorpshuizen et cetera gespeeld en gaan vervolgens verder op tournee. De locatievoorstellingen op het Nazomerfestival worden door Zeelandia zelf ontwikkeld, waarbij de relatie tussen voorstelling en speelplek zowel in inhoud als vorm centraal staat.
Er worden in 2013 en 2014 vijf reisvoorstellingen en negen festivalproducties gemaakt. In 2013 wordt een nieuwe theaterversie gespeeld van 'Coupure', een door Heleen Verburg in opdracht geschreven stuk over de Waternoodsramp. Het project 'Slaven in Zeeland' wordt ontwikkeld rond het thema slavernij en het aandeel van de Zeeuwen daarin. 'King Sweet King of De Zoete Inval', een stuk over de familie Van Melle, de bekende snoepfabrikant uit Breskens in regie van Paul Knieriem, wordt hernomen. In 2014 wordt 'De Uitvreter' van Nescio, dat zich grotendeels in Zeeland afspeelt, bewerkt voor toneel. Een nieuwe schrijfopdracht voor 2014 gaat over 'Zeeuwen in Amerika', naar aanleiding van de lange traditie van emigratie van Zeeuwen naar Amerika, die doorging tot diep in de 20ste eeuw.
Voor het Nazomerfestival worden in 2013 vier producties gemaakt: 'Het Begrensde Denken' van Heleen Verburg gespeeld bij de grens, op een plek van inscheping; 'Happy Days' van Samuel Beckett gespeeld op een vliedberg in het landschap van Zeeland; 'Escorial', een tragische farce gesitueerd aan het decadente Spaanse hof; 'Kabaal en Liefde' over de onmogelijke liefde tussen Ferdinand uit de hoge adel en Luise Miller, dochter van een muzikant uit de middenklasse. In 2014 volgen vijf producties: 'Zout', over de liefde tussen een intellectuele vrouw en een visser in achttien ontmoetingen; 'Juni' van Gerbrand Bakker, regie Annelore Kodde, een boerendrama in een monumentale schuur; 'Slaven in Zeeland', een herneming op locatie van de reisvoorstelling in 2013; 'A Streetcar named Desire', over de culturele botsing tussen twee milieus; 'Vrouwen van Nijhoff', over Martinus Nijhoff en zijn vrouw Netty, die een relatie had met de Engelse beeldend kunstenares Marlow Moss.
Zeelandia wil in de jaren 2013 en 2014 in totaal 276 voorstellingen realiseren verdeeld over de drie speelcircuits. Daarbij worden in totaal 40.000 bezoekers verwacht. Voor 200 voorstellingen in de drie speelcircuits wordt subsidie aangevraagd van 1.228.500. euro. Bovendien vraagt Zeelandia een toeslag voor innovatie van 245.700 euro voor de eigen artistieke concepten, de nieuwe toneelteksten door schrijfopdrachten, ondersteuning van nieuwe makers, de eigen speelstijl en esthetiek op locatie en repertoirestukken in een nieuwe context.

Theater Zeelandia is in de periode 2009 en 2012 als productiehuis opgenomen in de basisinfrastrcutuur en ontvangt een structureel subsidie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 674.196 euro per jaar. Van de gemeente Middelburg ontvangt de organisatie 68.000 euro en van de provincie Zeeland 501.200 euro per jaar. De Raad voor Cultuur heeft de activiteiten van de aanvrager gevolgd.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
ruim voldoende
De commissie beoordeelt de artistieke kwaliteit van Theater Zeelandia als ruim voldoende. Zeelandia is als professionele theaterproducent van groot belang voor het culturele klimaat in Zeeland. De commissie heeft waardering voor de manier waarop Zeelandia hier met het Nazomerfestival en de reisproducties functioneert als een soort regiogezelschap. Door de consequente zoektocht naar makers, auteurs en stukken die een relatie hebben of leggen met Zeeland, streeft Zeelandia naar zowel aansluiting bij lokaal publiek als een herkenbare identiteit in de rest van Nederland. Volgens de commissie lukt dat. Positief vindt de commissie daarbij ook de nauwe samenwerking met Vlaamse makers en gezelschappen.
Het aanbod van Zeelandia is over het algemeen degelijk teksttheater, waarbij de keuzes voor repertoire en makers vrij behoudend zijn. De kwaliteit van de producties van de afgelopen jaren was volgens de commissie wisselend, maar over het geheel wel voldoende. Een aantal producties kende minder geslaagde teksten. De inhoud, vaak de geschiedenis van een plek of persoon, is leidend, wat soms tot teksten leidt die vooral vertellen en minder tot de verbeelding spreken. Bovendien is de regie volgens de commissie meestal erg dienstbaar aan het stuk, waardoor te weinig keuzes worden gemaakt die verrassen of dwingen tot een andere zienswijze. De theatrale zeggingskracht van de productie blijft daarmee beperkt.
Zeelandia wil de komende jaren in grote lijnen door op dezelfde weg en kiest voor een combinatie van relatief nieuwe makers naast gevestigde namen. In de keuze van de nieuwe makers vindt de commissie overigens vooral namen van makers die ook al weer de nodige ervaring en faam hebben. Zij is van mening dat Zeelandia hier risicovoller zou kunnen kiezen, ondanks de wellicht behoudender voorkeuren van het publiek. Met betrekking tot de Zeeuwse thema's voor de reisproducties ziet de commissie een risico. De plannen maken niet helder hoe de verhalen over lokale personen of historische gebeurtenissen universeler gemaakt worden. De commissie is er niet op voorhand van overtuigd dat deze onderwerpen ook publiek buiten de premièrelocatie en buiten Zeeland zullen aanspreken. Het is bij de landelijke ambitie van Zeelandia een gemis dat hier niet op wordt gereflecteerd.
Het plan beschrijft dat de artistieke leiding vrij concrete concepten ontwikkelt, waarin de inhoud en de locatie al bepaald zijn, voordat hier makers, schrijvers en uitvoerenden bij worden gezocht. Deze werkwijze, waarbij de artistiek leider ook intendant is, is kenmerkend voor Zeelandia en mede bepalend voor de herkenbaarheid van de producties. Tegelijkertijd leidt dit tot een aanvraag met veel projectplannen die nauwelijks zijn ingevuld. Zo ontbreken nog veel namen van makers en vooral van uitvoerenden. De commissie heeft daardoor weinig zicht op de te verwachten kwaliteit. Gezien de kwaliteit van de producties in de afgelopen jaren verwacht de commissie opnieuw vakkundig gemaakt, maar vrij traditioneel teksttheater, waarbij zij vooral bij de zeggingskracht kanttekeningen houdt.

Ondernemerschap
ruim voldoende
De commissie beoordeelt het cultureel ondernemerschap als ruim voldoende. Zeelandia heeft zich bewezen als producent van teksttheater op locatie en van het Nazomerfestival. Voor beide onderdelen zijn extra investeringen nodig, aangezien voor veel voorstellingen vrijwel de gehele infrastructuur geregeld moet worden, van techniek tot kaartverkoop. De aanvraag geeft hier een overtuigende toelichting op. Daarbij heeft de organisatie veel relaties opgebouwd in Zeeland, zowel met speelplekken en andere culturele organisaties, als met het bedrijfsleven en de media. Zeelandia is daardoor bewonderenswaardig regionaal ingebed. Kanttekening bij de bedrijfsvoering is wel de teruggelopen financiële gezondheid van de organisatie in de jaren 2009-2011. In het plan wordt hier geen toelichting op gegeven.
Zeelandia blijft globaal hetzelfde aantal voorstellingen per jaar realiseren als in de afgelopen jaren. Wel bestaat daarbij de ambitie om vanaf 2014 aanzienlijk vaker in middelgrote zalen te spelen, vooral buiten Zeeland. De commissie plaatst kanttekeningen bij de haalbaarheid van deze groei. In de aanvraag gaat de meeste aandacht naar de voorstellingen in Zeeland, zowel op het Nazomerfestival als daarbuiten. Het blijft onduidelijk in hoeverre er al afspraken zijn met podia buiten Zeeland over de afname van voorstellingen en ook of Zeelandia de verkoop zelf gaat doen of daarvoor een impresariaat heeft gezocht. Zonder helderheid over deze cruciale factoren heeft de commissie te weinig vertrouwen in de haalbaarheid van de beoogde stap naar de middenzalen.
Mede door de groei naar de middenzalen streeft Zeelandia naar een zeer forse groei in het aantal bezoekers. Ook hierbij plaatst de commissie belangrijke kanttekeningen. Het marketingplan is op zich degelijk en er is veel oog voor de betrokkenheid van het publiek bij Zeelandia en de producties. De Zeeuwse basis en onderwerpen staan in alles centraal. Het positieve effect van deze inzet op het publieksbereik tijdens het Nazomerfestival en bij de reisvoorstellingen in Zeeland is volgens de commissie goed onderbouwd. Zij is er echter niet van overtuigd dat daardoor ook de zalen buiten Zeeland vol zullen raken, terwijl de beoogde publieksgroei grotendeels daar gerealiseerd moet worden. De doelgroepen voor deze reisvoorstellingen worden nauwelijks geduid en ook de beschreven acties en mediarelaties zijn te weinig gericht op de landelijke voorstellingen. De commissie acht deze beoogde publieksgroei dan ook niet heel realistisch.
Hetzelfde geldt bijna automatisch ook voor de begrote publieksinkomsten. Doordat de commissie het beoogde aantal voorstellingen en het publieksbereik niet realistisch acht, vindt zij deze groei van inkomsten te optimistisch. Ook de bedragen die in de toelichting worden genoemd voor bijvoorbeeld uitkoop van locatievoorstellingen zijn in de ogen van de commissie erg hoog en worden in het plan verder niet onderbouwd. Hier ligt een risico, omdat lagere inkomsten direct leiden tot een financiële tegenvaller. De begroting laat verder veel verschillende inkomstenbronnen zien, die volgens de commissie aanzienlijk aannemelijker zijn. Zo heeft Zeelandia het regionale draagvlak goed weten te vertalen in financiële steun. Zowel de overheden als het bedrijfsleven en de media zijn bij Zeelandia betrokken. Een nieuw opgerichte stichting gaat ook onder particulieren op zoek naar financiële steun. Gezien de resultaten in het verleden, het draagvlak onder bewoners en het gedegen plan heeft de commissie hier veel vertrouwen in.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De commissie beschouwt het aanbod van Zeelandia als teksttheater. Behalve Zeelandia zijn er veel instellingen in Nederland die teksttheater produceren, zowel instellingen binnen de basisinfrastructuur als ongesubsidieerde producenten. Vanwege het grote aandeel nieuwe stukken, waarin een relatie tussen het onderwerp en de locatie wordt gezocht, vindt de commissie het werk van Zeelandia binnen het brede bestaande aanbod onderscheidend. Het werk is daarmee echter niet uniek. Daarom beoordeelt de commissie de bijdrage van Zeelandia aan de pluriformiteit van het theateraanbod als ruim voldoende.

Bijdrage aan de geografische spreiding
ruim voldoende
De bijdrage van Zeelandia aan de spreiding van het aanbod over Nederland is ruim voldoende. Door de vestiging in Middelburg en het grote aantal activiteiten daar en in andere plekken in Zeeland draagt de organisatie bij aan de spreiding. Uit de aanvraag blijkt dat de voorstellingen buiten Zeeland in verhouding weinig bijdragen aan de spreiding van theateraanbod naar plekken waar weinig aanbod is.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
zeer goed
Voor de komende periode 2013-2016 vraagt Theater Zeelandia structurele bijdragen van de gemeente Middelburg (68.000 euro) en van de provincie Zeeland (505.000 euro per jaar). Indien deze subsidies worden toegekend, is er sprake van een stevige lokale en regionale bijdrage.

Toeslag
niet toekennen
Zeelandia vraagt een toeslag voor de eigen artistieke concepten, de nieuwe toneelteksten door schrijfopdrachten, ondersteuning van nieuwe makers, de eigen speelstijl en esthetiek op locatie en repertoirestukken in een nieuwe context.
In de argumenten die Zeelandia naar voren brengt voor een toeslag beschrijft de organisatie volgens de commissie vooral wat Zeelandia doet. Onder meer het spelen van repertoire en eigen concepten op locatie zijn kenmerkende aspecten van Zeelandia. Dat de organisatie zich hiermee onderscheidt van andere producenten is de commissie met de aanvrager eens. In de aanvraag wordt echter niet toegelicht hoe deze activiteiten volgens de aanvrager leiden tot navolging door andere producenten. Ook bij de schrijfopdrachten, een activiteit die specifiek voor een toeslag in aanmerking kan komen, blijkt uit de aanvraag vooral het belang voor de eigen organisatie en niet hoe deze stukken het belang van Zeelandia overstijgen. Zo blijkt uit de aanvraag niet dat de stukken navolging krijgen bij andere gezelschappen.
Zeelandia geeft ook ruimte aan nieuwe makers. Op basis van de toelichting, ook die op het aspect van de eigen artistieke concepten, krijgt de commissie echter de indruk dat deze makers eerder vooraf ontwikkelde concepten realiseren dan vanuit een onafhankelijke positie een eigen productie maken. Bovendien blijkt uit het plan niet hoe Zeelandia deze makers begeleidt en ondersteunt, of Zeelandia met makers langere ontwikkelingstrajecten aangaat en hoe ook bij dit onderdeel het effect het belang van Zeelandia overstijgt.
Op basis van bovenstaande adviseert de commissie om de aanvraag voor een toeslag niet te honoreren.

conclusie

De commissie adviseert de aanvraag van Theater Zeelandia te honoreren. Zij adviseert geen toeslag toe te kennen.

aangevraagd bedrag 2013-2014 € 1.474.200
aantal uitvoeringen 2013-2014 Basisbedrag Totaal
Circuit klein 25 € 4.500 € 112.500
Circuit midden 131 € 6.000 € 786.000
Circuit groot 44 € 7.500 € 330.000
Basissubsidie voor 2 jaar € 1.228.500
Toeslag niet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar € 1.228.500
       
Gemiddeld per jaar € 614.250

muziek

organisatieaangevraagdtoekennen

Amstel Saxofoonkwartet€ 45.0000 *
Amsterdam Klezmer Band€ 184.750€ 184.750 per jaar
Amsterdam Sinfonietta€ 574.000€ 574.000 per jaar
Apollo Ensemble€ 80.2500
Asko|Schönberg€ 643.250€ 643.250 per jaar
Bik Bent Braam€ 58.8000 *
BOT€ 117.0000 *
Brokken€ 116.000€ 116.000 per jaar
Calefax€ 384.000€ 245.000 per jaar
Camerata Trajectina/Brisk€ 97.2500
Cappella Amsterdam€ 478.000€ 478.000 per jaar
Cello Octet Amsterdam€ 126.0000 *
de Oefening de Kunst (dOeK)€ 124.800€ 124.800 per jaar
Don KosakenChor Russland€ 585.0000 *
Egidius Kwartet€ 108.7500 *
Five Great Guitars€ 195.0000 *
Fra Fra Sound & Big Band€ 95.0000
Holland Baroque Society€ 322.200€ 268.500 per jaar
Insomnio€ 187.2000
Instant Composers Pool (ICP)€ 140.000€ 140.000 per jaar
Intro in situ€ 164.4000 *
Ives Ensemble€ 131.2500
Jazz in Motion€ 212.5000 *
Jazz Orchestra of the Concertgebouw€ 509.4000 *
De Kift€ 224.500€ 224.500 per jaar
Kulsan€ 174.5000
Matangi Quartet€ 112.0000 *
Metropole Orkest€ 720.0000
Nederlands Blazers Ensemble€ 808.200€ 808.200 ** per jaar
Nederlandse Bachvereniging€ 733.500€ 533.750 per jaar
Nederlands Kamerkoor€ 610.000€ 610.000 per jaar
Nieuw Ensemble€ 594.0000 *
Nieuwe Philharmonie Utrecht€ 430.0000
Oorkaan€ 471.600€ 471.600 per jaar
Opera per Tutti!€ 102.0000 *
orkest de ereprijs€ 228.6000 *
Orkest v/d Achttiende Eeuw€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paul van Kemenade Quintet€ 51.0000 *
RBO Sinfonia€ 444.0000
Rubens Quartet€ 96.0000 *
Sinfonia Rotterdam€ 142.5000
Slagwerk Den Haag€ 317.400€ 219.500 per jaar
Stroom Management/Izaline Calister€ 135.0000
Tam Tam Productions€ 238.5000 *
Tango Extremo€ 90.0000 *
The Ex€ 142.5000 *
Tomoko Mukaiyama Foundation€ 170.100€ 141.750 per jaar
Utrecht String Quartet€ 78.0000
Van Swieten Society€ 95.7500 *
Visisonor€ 61.0000
Zijlstra€ 103.7500

theater

organisatieaangevraagdtoekennen

Afslag Eindhoven€ 66.0000
De Appel€ 540.0000 *
Bambie€ 256.5000 *
't Barre Land€ 244.8000 *
Beumer & Drost€ 300.000€ 300.000 per jaar
BonteHond€ 333.000€ 333.000 per jaar
De Brandstichting€ 240.0000
Carver€ 486.0000 *
Caspar Rapak€ 82.5000
Compagnie Karina Holla€ 120.0000
Dood Paard€ 414.000€ 345.000 per jaar
Dries Verhoeven€ 198.000€ 198.000 per jaar
Edit Kaldor€ 81.0000 *
Eigen Werk Theaterproduktie€ 97.5000
De Federatie€ 504.0000 *
Feikes Huis€ 232.500€ 232.500 per jaar
Female Economy€ 342.000€ 285.000 per jaar
Firma MES€ 90.0000 *
Firma Rieks Swarte€ 336.750€ 336.750 per jaar
Fred Delfgaauw€ 210.0000
Golden Palace€ 288.750€ 288.750 per jaar
Het Houten Huis€ 371.250€ 371.250 per jaar
Hoge Fronten€ 117.000€ 117.000 per jaar
Hotel Modern€ 601.200€ 501.000 per jaar
In Goed Gezelschap van Laura€ 127.500€ 127.500 per jaar
Jakop Ahlbom€ 331.500€ 331.500 per jaar
Kassys€ 67.5000
Keesen & Co€ 207.0000
Likeminds€ 219.7500 *
Maatschappij Discordia€ 360.0000
Matzer€ 277.500€ 277.500 per jaar
MC Producties€ 270.0000
Mug met de Gouden Tand€ 360.000€ 300.000 per jaar
Nachtgasten€ 75.0000 *
De Nieuw Amsterdam€ 360.0000
Het Nieuw Utrechts Toneel€ 87.0000
Nieuw West€ 153.0000
OMSK€ 204.3000 *
Onafhankelijk Toneel€ 540.0000 *
Orkater (theater)€ 770.400€ 588.800 ** per jaar
PeerGrouP€ 472.500€ 393.750 per jaar
Productiehuis Brabant€ 129.7500 *
Schweigman&€ 420.300€ 350.250 per jaar
Teatro Munganga€ 210.0000
TG Lange Mannen€ 76.5000
Theater Bellevue€ 180.000€ 180.000 per jaar
ThEAter EA€ 159.0000
Theater Gnaffel€ 378.000€ 315.000 per jaar
Theatergroep Aluin€ 198.7500
Theatergroep Suburbia€ 390.000€ 300.000 per jaar
Theater Nomade€ 240.0000
Theater RAST€ 345.0000 *
Theater Terra€ 450.000€ 450.000 per jaar
Theater Zeelandia€ 737.100€ 614.250 per jaar
The Glasshouse€ 186.7500 *
The Lunatics€ 80.2500
Thibaud Delpeut€ 300.0000 *
Toneelgroep Het Volk€ 277.5000 *
Toneelschuur Producties€ 528.750€ 457.500 per jaar
Het Toneel Speelt€ 900.0000 *
Trouble Man€ 60.000€ 60.000 per jaar
Ulrike Quade Company€ 434.700€ 434.700 per jaar
Unieke Zaken€ 150.000€ 150.000 per jaar
Via Rudolphi Theaterproducties€ 288.000€ 288.000 per jaar
Vis á  Vis€ 412.500€ 412.500 per jaar
De Voortzetting€ 225.0000
De Warme Winkel€ 401.400€ 334.500 per jaar
Wunderbaum€ 486.000€ 486.000 per jaar
ZEP€ 288.000€ 240.000 per jaar

dans

organisatieaangevraagdtoekennen

Club Guy and Roni€ 592.200€ 493.500 per jaar
Conny Janssen Danst€ 468.000€ 468.000 per jaar
Dance Works Rotterdam€ 111.6000 *
De Dansers€ 300.0000
Dansgroep Amsterdam€ 399.6000
Danstheater Aya€ 558.000€ 461.000 ** per jaar
ICKamsterdam (Emio Greco|PC)€ 751.500€ 751.500 per jaar
Het Internationaal Danstheater€ 792.0000
ISH€ 522.000€ 522.000 per jaar
Korzo€ 207.900€ 173.250 per jaar
LeineRoebana€ 360.000€ 300.000 per jaar
Meekers€ 441.000€ 367.500 per jaar
nb (Nicole Beutler)€ 279.000€ 279.000 per jaar
Plan-D€ 150.0000 *
Project Sally€ 142.500€ 142.500 per jaar
De Stilte€ 450.000€ 375.000 per jaar
T.R.A.S.H.€ 144.000€ 120.000 per jaar
Het Veem Theater€ 90.000€ 75.000 per jaar
Vloeistof€ 120.0000 *
WArd/waRD (Ann van den Broek)€ 345.600€ 288.000 per jaar

muziektheater

organisatieaangevraagdtoekennen

DeltaDua€ 150.0000
Flint€ 62.2500 *
Het Geluid€ 165.0000 *
Holland Opera€ 599.2500 *
Hollands Diep€ 270.0000
M-Lab€ 378.0000 *
Opera Spanga€ 229.5000 *
Orkater (muziektheater)€ 300.000€ 300.000 per jaar
Paradiso Melkweg Productiehuis€ 252.0000 *
PIPS:lab€ 243.000€ 202.500 ** per jaar
Rosa Ensemble€ 183.6000 *
Sonnevanck€ 234.0000 *
Tafel van Vijf€ 131.250€ 131.250 per jaar
De Veenfabriek€ 765.900€ 638.250 per jaar
VocaalLAB€ 570.600€ 475.500 per jaar
Het Volksoperahuis€ 255.000€ 255.000 per jaar
Vrije Val€ 397.5000