NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

FESTIVAL OUDE MUZIEK

Organisatie Oude Muziek

inleiding

Utrecht is de thuisbasis van het Festival Oude Muziek, dat in 2011 zijn dertigste editie had. Het festival is het grootste ter wereld op dit vlak. Het Festival Oude Muziek is de kernactiviteit van de Organisatie Oude Muziek; de voornaamste nevenactiviteit van de organisatie is het Seizoen Oude Muziek (voorheen Netwerk Oude Muziek) met zo’n honderd concerten op (bij voorkeur historische) podia door het hele land.
Organisatie Oude Muziek heeft als missie het stimuleren en uitdragen van de oude muziek. De organisatie houdt de vinger aan de pols van de lokale, landelijke en internationale oudemuzieksector; de nadruk ligt op research en development, terwijl de uitwerking publieksgericht is. Het festival is gegroeid van ruim 37.000 in 2009 naar haast 50.000 bezoekers in 2011 voor gratis en betaalde programmaonderdelen. Sinds 2009 staat de organisatie onder leiding van Xavier Vandamme.
Het festival heeft een brede (inter)nationale erkenning en is volgens eigen zeggen 'aan zijn tweede jeugd begonnen' en keert zich nadrukkelijk af van de 'authenticiteitpolitie' van de beginjaren van de oude muziek. Organisatie Oude Muziek wil in de komende periode voortbouwen op de verworvenheden van de pioniers en een nieuwe golf van innovatie en creativiteit opstuwen. Daarbij zet het festival in op groei, met meer grotezaalproducties, die nodig zijn om voorbereid te zijn op het Muziekpaleis. Dit zal een belangrijke partner van het festival vormen, naast andere lokale, landelijke en internationale partners. Het Festival Oude Muziek is met zijn ruim zestig fringeconcerten een kweekvijver voor internationaal talent. Met de Nederlandse conservatoria zet de organisatie een ‘Early Music Summer Academy’ op. Organisatie Oude Muziek wil met een pedagogische partner het educatiebeleid verder ontwikkelen. Dat beleid beperkt zich niet tot jeugd en jongeren, ook in het snelgroeiende aantal pensioengerechtigden ziet de organisatie een in educatie geïnteresseerde doelgroep.

Organisatie Oude Muziek heeft in afgelopen jaren subsidie ontvangen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het kader van de verschillende Cultuurnota's en de basisinfrastructuur. Ook ontvangt het structurele subsidie van de gemeente en provincie Utrecht.
De Raad voor Cultuur heeft het festival in de periode 2009–2012 gemonitord.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
zeer goed
De commissie is zonder meer positief over het festival. Het festival staat in zijn genre werkelijk op eenzame hoogte en maakt volgens de commissie zijn internationale reputatie, uitstraling en betekenis volledig waar. Uit het plan spreekt een goede visie en een eerlijke blik op zichzelf; de commissie constateert dat het festival na een wat turbulente periode in een opgaande lijn zit. De commissie waardeert de uitgangspunten van de organisatie; zonder modieus te willen zijn, zoekt het festival vernieuwing op en is breder en minder dogmatisch geworden in de opvattingen over stijlzuiverheid. De wijze waarop het begrip oude muziek opgerekt wordt, terwijl tegelijkertijd de kern in stand blijft, vindt de commissie belangwekkend. Ze vindt de hand van de nieuwe directeur duidelijk zichtbaar in de keuze voor bredere thema’s, maar ook heel duidelijk in de grotere aandacht voor de festivalsfeer en -belevenis.
Het festival profiteert daarbij van het feit dat de uitvoeringspraktijk op het terrein van de oude muziek in de afgelopen jaren zoveel beter is geworden. Het hoog academische gehalte, waarbij bij wijze van spreken het stof van de bibliotheken nog niet van de partituren was afgeblazen, heeft tot een professionalisering van het genre geleid, dat door een nieuwe generatie musici met veel elan en een frisse blik wordt opgepikt. De commissie vindt dat het festival daar een spilfunctie in vervult.
In termen van vakmanschap, oorspronkelijkheid en zeggingskracht scoort het festival zeer goed. Het festivalprogramma laat een breed spectrum van de actuele ontwikkelingen zien op het terrein van oude muziek en biedt aan zowel gerenommeerde makers als jonge talenten de kans zich aan het publiek te presenteren. De kwaliteit van de uitvoeringen is hoog; de samenstelling van het programma is oorspronkelijk, veelzijdig en aanvullend door de manier waarop bijzondere projecten uit verschillende stromingen naast en tegenover elkaar geprogrammeerd worden. Dat maakt het festival ook aantrekkelijk voor een veel breder publiek. Ten slotte merkt de commissie op dat ze de thematiek voor de komende jaren goed en inspirerend uitgewerkt vindt.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
goed
De commissie beoordeelt de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten als goed. Het festival presenteert een state-of-the-art op het terrein van de oude muziek, dat aantrekkelijk is voor buitenlandse programmeurs. De betekenis van het festival is voor vakgenoten en experts groot; het wordt volgens de commissie terecht beschouwd als het invloedrijkste oudemuziekfestival ter wereld. Het festival heeft een interessant randprogramma dat de nieuwste ontwikkelingen op dit gebied belicht.
Bij de gratis concerten in de stad weet een nieuwe generatie musici zich in de kijker van de aanwezige programmeurs te spelen. Daarbij stroomt een aantal van hen door naar het Seizoen Oude Muziek, dat de organisatie door het jaar heen in Nederland programmeert. Ook krijgen de jonge deelnemers, na een selectieprocedure, advies op allerlei vlak ter ondersteuning van hun beginnende carrière. Overigens vindt de commissie de benaming ‘fringe’ voor de gratis concerten niet juist gekozen; de concerten liggen in het verlengde van het hoofdprogramma en vormen niet het tegendraadse alternatief dat bij het fringeprincipe hoort. De commissie merkt op dat de organisatie zeker oog heeft voor jong talent, maar dat ze de bijdrage aan talentontwikkeling van beperkt belang vindt. De kracht van de organisatie zit in het ontsluiten van repertoire. Het onderzoek dat de organisatie doet, onder meer samen met de Universiteit van Leiden, acht ze van groot belang voor de ontwikkeling van de oude muziek. Daarnaast zijn het de samenwerkingsverbanden met andere disciplines die de bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten aanzienlijk maken.

Ondernemerschap
voldoende
De commissie beoordeelt het ondernemerschap van de organisatie als voldoende. Het festival heeft in de afgelopen periode het negatief eigen vermogen weten om te zetten in een substantieel eigen vermogen dat als buffer kan dienen. De publieksinkomsten zijn in deze periode fors toegenomen als gevolg ook van het groeiende publiek voor het festival.
Ze heeft waardering voor de mate waarin uit het plan strijdlust klinkt om de nieuwe subsidierealiteit tegemoet te treden. Maar tegelijkertijd vindt de commissie dat de organisatie die met weinig ondernemerszin aanpakt. Het festival legt het verwachte subsidieverlies volledig op het bord van gemeente en provincie, waar het bij beide overheden een aanzienlijk hoger bedrag aanvraagt dan in de vorige subsidieperiode. Dat lijkt de commissie een (te) zware belasting van de Utrechtse kunstbudgetten die ook onder druk staan. De commissie vindt de financieringsmix voor een festival met deze omvang smal: slechts een beperkt deel van de inkomsten komt uit andere bronnen dan fondsen of publieksinkomsten. Uit de aanvraag blijkt dat de mogelijkheden van fundraising wel worden onderzocht en dat de nadruk op mecenaat en vriendenstichtingen komt te liggen. Resultaten hiervan zijn nog niet in de begroting verwerkt.
Het bedrag dat de organisatie in de komende jaren aan sponsorinkomsten verwacht toont de ambitie van de organisatie op dit gebied. De commissie moet echter constateren dat de organisatie tot dusverre op dit vlak geen activiteiten heeft ondernomen, dan wel resultaten heeft geboekt. Dat maakt het weinig realistisch te verwachten dat het de organisatie zal lukken om dit op zo’n korte termijn te realiseren. Nodig is dat volgens de commissie wel, want het festival heeft als een van de weinige grote festivals een eigen inkomsten percentage van minder dan 50%.
Ten slotte constateert de commissie in dit kader dat de beheerslasten van de organisatie niet alleen ver boven vergelijkbare festivals liggen, maar ook in de komende periode zeer aanzienlijk stijgen. De noodzaak van deze personeelsuitbreiding, waar deze niet substantieel wordt opgevangen door een groei van de eigen inkomsten, vindt de commissie niet overtuigen.
De commissie is verder positief over de mediapartners die het festival heeft. Daarnaast is zij te spreken over de ontwikkeling van aanbod voor de snel groeiende en welvarende doelgroep van jong gepensioneerden in de vorm van educatie en ontmoeting. De commissie is wel kritisch over de marketingparagraaf die niet heel concreet is uitgewerkt, maar gezien de resultaten lukt het de organisatie goed om een groeiend publiek aan zich te binden.

Bijdrage aan de pluriformiteit
zeer goed
De activiteiten van Festival Oude Muziek vindt de commissie zeer onderscheidend. Het is het belangrijkste landelijke festival voor oude muziek, met bovendien een sterke internationale uitstraling. Een groot deel van het (internationale) aanbod dat op het festival staat wordt door het jaar heen niet of nauwelijks op reguliere podia of op andere festivals getoond. Festival Oude Muziek levert daarmee een zeer belangrijke bijdrage aan de pluriformiteit van het podiumkunstenlandschap.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Utrecht; hiermee wordt geen speciale bijdrage geleverd aan de spreiding van het podiumkunstenaanbod in Nederland.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
zeer goed
Organisatie Oude Muziek heeft in de afgelopen periode structurele subsidies ontvangen van de gemeente en provincie Utrecht; voor de komende periode vraagt de organisatie een forse verhoging aan, van 275.000 euro aan de provincie en 455.000 euro aan de gemeente. Als de gevraagde subsidies worden toegekend, levert dat een stevige lokale en regionale bijdrage op.

Toeslag
niet toekennen
De innovatietoeslag wordt aangevraagd om meer te kunnen investeren in research en development: nieuw repertoire en lopend onderzoek moet worden geïnventariseerd en zijn weg vinden naar de monothematisches festivals, al dan niet in de vorm van volledige podiumklare presentaties. Daarvoor wil het festival investeren in een artistiek coördinator, die zowel wetenschappelijk als muzikaal sterk staat, en er wordt ad hoc advies ingewonnen bij gespecialiseerde internationale adviseurs. Vervolgens wordt geïnvesteerd in de uitwerking en presentatie van onderzoekstrajecten met parallelle symposia voor wetenschappers, uitvoerders en publiek. De commissie is van mening dat het onderzoek van de organisatie zeker van belang is als bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten. Ze is echter van mening dat deze activiteiten niet in aanmerking komen voor de toeslag, omdat het hier gaat om onderzoek naar en blootleggen van bestaand repertoire en mogelijke nieuwe uitvoerings- en presentatievormen van dit aanbod. De commissie is niet overtuigd dat hiermee een bijdrage wordt geleverd aan de innovatie van het podiumkunstenaanbod.

conclusie

De commissie concludeert dat zij op alle criteria (zeer) positief is over de aanvraag. Alleen het plan voor innovatie vindt zij onvoldoende overtuigend aansluiten bij de doelstelling van dit onderdeel. De commissie adviseert derhalve een bedrag toe te kennen van 250.000 euro, zijnde het basisbedrag voor grote festivals. Zij adviseert daarbij om de gevraagde toeslag niet toe te kennen.



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 600,000
Basissubsidie per editie € 250,000
Toeslagniet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar€ 500,000

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *