NL / EN

MEERJARIGE ACTIVITEITENSUBSIDIE FESTIVALS EN CONCOURSEN 2013-2016

NEDERLANDS THEATER FESTIVAL

De Theaterdagen

inleiding

Het Nederlands Theater Festival is een elf dagen durend festival dat jaarlijks in Amsterdam aan het begin van het seizoen plaatsvindt. De hoofddoelstelling van het festival is de promotie van het Nederlandse theater en het vergroten van het enthousiasme en het draagvlak voor theater. Met het presenteren van de tien meest indrukwekkende theaterprestaties van het seizoen maakt het festival jaarlijks de artistieke stand van zaken in de Nederlandse en Vlaamse theaterwereld op. De kern van het festival wordt gevormd door deze juryselectie, de uitreiking van de belangrijkste Nederlandse toneelprijzen en een verdiepingsprogramma. Tegelijkertijd met het Nederlands Theater Festival vindt het Amsterdam Fringe Festival plaats. Het festival beschouwt zich als het visitekaartje van het Nederlandse theater en artistiek ijkpunt in het theaterseizoen. Het festival wordt geleid door Jeffrey Meulman.
Het Nederlands Theater Festival strekt zich uit van jeugd- en jongerentheater vanaf vier jaar en een fringe voor jongvolwassenen tot een breed toneelaanbod voor iedereen tot 96 jaar en ouder. De selectie van de jury wordt omlijst met een uitgebreid rand- en verdiepingsprogramma. Het festival opent jaarlijks met de Staat van het Theater. In de laatste jaren werd deze verzorgd door Joop van den Ende, Joan Nederlof, Pierre Audi en Ronald Plasterk. In 2010 is de jury van het Nederlands Theater Festival gefuseerd met de toneeljury van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties. In Jeugdtheater de Krakeling zijn de genomineerden voor De Gouden Krekel, de prijs voor het beste jeugdtheater, te zien. Sinds kort maakt ook de Zappjury, gelieerd aan de kinderzender, een eigen keuze uit de genomineerden.
Het Amsterdams Fringe Festival steekt scherp af tegen de strikte juryselectie van het hoofdfestival. Het wordt in 2012 voor de zevende keer georganiseerd en is in de afgelopen jaren sterk gegroeid is. De fringe functioneert meer volgens een opensourcemodel en toont zo'n tachtig jonge gezelschappen uit binnen- en buitenland. De selectie en de fringe zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het festival ambieert op termijn een 'festival de Cannes' te worden: een aaneenrijging van elkaar versterkende festivals, happenings, prijsuitreikingen en seminars in een aaneengesloten periode van elf dagen, die het voor de media en (inter)nationale bezoekers aantrekkelijk maakt om naar Amsterdam te komen.
Een belangrijke doelstelling van het Amsterdam Fringe Festival is het ondersteunen en ontwikkelen van cultureel ondernemerschap bij jonge, ongesubsidieerde makers en het bieden van een springplank voor jonge makers naar de (inter)nationale podia en festivals. Het festival biedt workshops en masterclasses aan (How 2Fringe) en nodigt internationale sprekers uit. In 2011 is The World Fringe Alliance gelanceerd, een samenwerkingsverband tussen de fringefestivals uit New York, Grahamstown Zuid-Afrika, Brighton, Hollywood, Praag, Perth, Adelaide en Amsterdam.
Het festival is in afgelopen jaren flink gegroeid van 18.000 betalende bezoekers in 2009 naar 28.000 in 2011 en heeft de ambitie in 2016 40.000 bezoeken te realiseren. In de komende periode wil het festival ook locatietheater kunnen presenteren. Het wil een intensivering van de Vlaamse samenwerking, een belangrijker rol voor de Director’s Choice en uitbreiding van de internationale samenwerking met het Berlijnse Theatertreffen. Ten slotte ambieert het festival een prominentere rol in de internationale promotie van Nederlands theater.

Stichting De Theaterdagen heeft sinds zijn doorstart in 2005 subsidie ontvangen in het kader van de Cultuurnota en ontvangt sinds 2009 subsidie in het kader van de vierjarige subsidieregeling van het Fonds Podiumkunsten. Stichting De Theaterdagen ontvangt structurele subsidie van de gemeente Amsterdam. Daarnaast ontving het festival in 2010 een bijdrage van het Fonds Podiumkunsten voor internationale activiteiten.
Adviseurs van het Fonds hebben in de periode 2009-2012 de verschillende festivaledities bezocht.

beoordeling

Artistieke kwaliteit
goed
De commissie is positief over de ontwikkeling die het Nederlands Theaterfestvial in de afgelopen periode heeft doorgemaakt. Zij vindt dat het festival een scherp profiel heeft gekregen door de combinatie van juryselectie en fringe. Deze zijn naast elkaar uitgegroeid tot twee parallelle delen, twee tegenpolen, die in hun contrast het festival juist tot een oorspronkelijk geheel maken. Waar in het verleden het festival opgedeeld was in de verschillende compartimenten TF1 tot en met TF4 - wellicht duidelijk voor insiders, maar ondoorgrondelijk voor een gewoon publiek - wordt nu een heldere propositie gedaan. Het totaal biedt een goede staalkaart van wat er Nederland op theatergebied te bieden heeft, van hoog tot laag en voor jong tot oud. De commissie is benieuwd naar de doorstroming in de komende jaren: mogelijk staat er nu een eigenwijs klein broertje op de fringe dat over tien jaar in de juryselectie staat. Wat de overloop van het publiek betreft constateert de commissie dat die tussen beide onderdelen vooralsnog beperkt is.
De kwaliteit van de selectie vindt de commissie niet ter discussie staan en die is afhankelijk van de jury van dat moment. De kritiek op dit theaterfestival luidde vaak dat het om een reprisefestival ging dat daardoor artistiek gezien minder interessant zou zijn. Aan deze formule heeft de organisatie zich volgens de commissie ontworsteld door de sterke ontwikkeling van het totale festival en door thematische ontwikkelingen te signaleren aan de hand van accenten binnen de jurykeuze. Het plan van de organisatie om de selectie uit te breiden met locatietheater (lees: theater op locatie) vindt de commissie zinnig, zelfs enigszins aan de late kant: dit soort theater dat zich in Nederland zo sterk ontwikkeld heeft, mag eigenlijk niet ontbreken in een theaterfestival dat alomvattend beoogd te zijn. Wat de plannen voor de Vlaamse selectie betreft ziet de commissie geen inhoudelijke reden om hier qualitate qua de voorstellingen uit Circuit X aan toe te voegen. De commissie is van mening dat deze, indien er sprake is van bijzondere producties, terugkomen in de selectie of via de Director’s Choice. De introductie van deze Director’s Choice is een goede toevoeging voor het geval er een bijzondere productie buiten de selectieboot dreigt te vallen. Dat geldt ook voor het opnemen in het festival van de wijkjury van Adelheid Roosen, die stem geeft aan een multicultureel publiek dat in de selectie eigen accenten legt. De aandacht voor jeugdtheater die er sinds een paar jaar is, vindt de commissie erg goed en ook goed uitgewerkt, met televisieaandacht voor de Zappjury.
De commissie constateert voorts dat de fringe steeds beter gaat functioneren en beschouwt dit als een goede manier om een dynamische theatercultuur te stimuleren. De kwaliteit, eigen aan de fringe, is heel wisselend, hoewel de organisatie wel enigszins een selectie heeft ingebouwd. In het vorige advies was de commissie benieuwd of de toen piepjonge fringe de potentie had om uit te groeien tot een centrale plek waar ook alle jonge (productiehuis)makers zich zouden presenteren. Dat is (nog) niet het geval. De fringe is nog volop in ontwikkeling en heeft potentie die vooral nog gebruikt moet worden. De makers komen van heinde en ver, maar dit onderdeel is op dit moment nog minder belangrijk dan in het plan wordt geschetst. De commissie is van mening dat de fringe dat belang zeker kan krijgen, vooral nu de theatersituatie in Nederland zo ingrijpend aan het veranderen is. Zij vindt het belangrijk dat er voor nieuwe makers een dergelijke ruimte geboden wordt. Over het geheel genomen beoordeelt de commissie de artistieke kwaliteit van het festival als goed.

Bijdrage aan de ontwikkeling podiumkunsten
goed
Het festival is van oudsher primair bedoeld als visitekaartje en marketinginstrument voor het Nederlandse theater: een moment in het jaar waarop de schijnwerpers vol gericht staan op het beste wat het Nederlandstalige theater te bieden. Die promotionele waarde vindt de commissie van groot belang en ze constateert dat het de organisatie lukt om deze functie, onder meer door de televisieaandacht die wordt gegenereerd voor de prijzenuitreikingen, steeds beter te vervullen. Voor het publiek levert de juryselectie zeker een state of the art van het Nederlandse theater op. De commissie vindt daarnaast dat het festival van belang is voor de discipline. Het festival richt zich ook op het debat over podiumkunsten en organisaties beginnen daarbij aan te haken. Het momentum dat het Nederlands Theater Festival creëert, krijgt steeds meer gewicht, vooral ook door de kwaliteit van de steeds grotere en meer belangwekkende randprogrammering en door de functie van het festival als ontmoetingspunt. Het festival geeft een goed overzicht van de discipline, met ook een breed programma van aanstormend talent. Daarbij fungeert de fringe als springplank voor makers: fringevoorstellingen worden hier opgepikt door programmeurs. De commissie vindt het ten slotte van belang dat op het festival een dialoog in de volle breedte van het veld gevoerd kan worden.
Mede door de vorm van de fringe, de gastsprekers en de coaching van de jonge makers in meerdere aspecten is de commissie van mening dat de organisatie een goede bijdrage levert aan de ontwikkeling van de podiumkunsten.

Ondernemerschap
goed
De commissie vindt de aanvraag van het Nederlands Theater Festival getuigen van goed ondernemerschap. Het plan anticipeert op de te verwachten problemen in de sector en bereidt zich daar onder meer op voor door de beheerslasten van de toch al niet ruim bemeten organisatie verder omlaag te brengen. Met de Fringe Society heeft de organisatie een groep mensen uit het bedrijfsleven aangetrokken die haar actief ondersteunen met kennis en kunde op zakelijk vlak.
Kostenbesparing wordt voorts gerealiseerd door andere afspraken met partners en bedrijven. De commissie waardeert ook de wijze waarop de organisatie voor elk onderdeel van het festival een goede samenwerking zoekt, door bijvoorbeeld nu de Toneel Publieksprijs met het DeLaMar Theater te organiseren. In de begroting nemen in de komende periode de gemiddelde activiteitenlasten af. Daarmee houdt de organisatie een relatief fors percentage aan eigen inkomsten. Wel merkt de commissie op dat de opbrengsten die de organisatie uit sponsoring en een businessclub wil verwerven vrij conservatief begroot zijn.
Een belangrijk punt in het vorige advies en bij de monitorgesprekken, die het fonds in de afgelopen periode met de instelling heeft gevoerd, was de publieksontwikkeling. De commissie constateert dat daar in afgelopen periode hard en met succes aan is gewerkt. Het festival weet veel free publicity te trekken voor de diverse onderdelen. Daarnaast ligt er een uitgekiend marketingplan, doet het festival jaarlijks publieksonderzoek om de verschillende programmaonderdelen te kunnen peilen en heeft het bijvoorbeeld een terugbelservice op de site staan voor wie niet uit het programma kan kiezen. In het vorige beleidsplan gaf het festival aan te willen inzetten op eersteklas gastheerschap en optimale service. Daar lijkt de organisatie goed in geslaagd te zijn en nu de vruchten van te plukken.

Bijdrage aan de pluriformiteit
ruim voldoende
De activiteiten van het Nederlands Theater Festival, en dan met name de fringe, vindt de commissie onderscheidend. De aanvrager levert een aanzienlijke bijdrage aan de pluriformiteit van het landschap, maar is niet uniek. Het aanbod van de juryselectie is al ruimschoots op de Nederlandse podia te zien geweest.

Bijdrage aan de geografische spreiding
neutraal
Het festival vindt plaats in Amsterdam; hiermee wordt geen bijzondere bijdrage geleverd aan de spreiding.

Financiële bijdrage provincie of gemeente
ruim voldoende
Het Nederlands Theater Festival heeft in de afgelopen periode een bijdrage van de gemeente Amsterdam ontvangen en vraagt voor de periode 2013-2016 een verhoging naar 80.000 euro aan. Het betreft een bescheiden bedrag in relatie tot de totale omzet van de aanvrager, wat een beperkte lokale bijdrage oplevert.

Toeslag
Het festival vraagt de toeslag aan voor de verdieping van het Amsterdam Fringe Festival. De organisatie wil theatermakers ook door het jaar heen ondersteunen met workshops, advies en het faciliteren van kennisdeling binnen de fringe community. Een deel van de toeslag wil het festival besteden aan een buitenprogramma binnen een met ledverlichting gemarkeerd gebied, gemodelleerd naar de Royal Mile van de Edinburgh Fringe.
De activiteiten die het festival in dit kader noemt, komen echter niet in aanmerking voor een toeslag, omdat het deels gaat om infrastructurele aanpassingen en om activiteiten die bijvoorbeeld gericht zijn op het ontwikkelen van ondernemerschap. Het zijn activiteiten die echter als zodanig geen bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het aanbod.

conclusie

De commissie concludeert dat zij op de criteria artistieke kwaliteit, ontwikkeling van de podiumkunsten en ondernemerschap zeer positief is over de aanvraag en vindt dat het festival, waar het de fringe betreft, een bijdrage aan de pluriformiteit levert. De aanvraag voor een toeslag past niet binnen de kaders van de regeling. De commissie adviseert derhalve een bedrag toe te kennen van 125.000 euro, zijnde het basisbedrag voor kleine en middelgrote festivals.



Aangevraagd bedrag 2013-2014€ 300,000
Basissubsidie per editie € 125,000
Toeslagniet toekennen
Totaal subsidie voor 2 jaar€ 250,000

festivals

organisatieaangevraagdtoekennen

5 Days Off€ 125.0000
Amersfoort Jazzfestival€ 125.0000
Amsterdam Dance Event€ 150.0000 *
Amsterdam Roots Festival€ 125.0000
Amsterdamse Cello Biennale€ 125.0000 *
Amsterdams Kleinkunst Festival€ 50.0000 *
Cement€ 150.0000 *
Charles Hennen Concours€ 50.0000
Circo Circolo€ 125.0000 *
Cultura Nova€ 150.0000 *
Dutch Jazz Competition€ 50.0000
Eurosonic Noorderslag€ 150.000€ 125.000 per editie
Festival Oude Muziek€ 300.000€ 250.000 per editie
Flamenco Biennale Nederland€ 150.0000 *
Gaudeamus Muziekweek€ 150.0000 *
Grachtenfestival Amsterdam€ 125.0000 *
hetdansfestival.nl€ 150.0000 *
Incubate€ 300.0000 *
Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht€ 50.0000
Internationaal Orgelfestival Haarlem€ 150.0000 *
Internationaal Vocalisten Concours€ 50.0000 *
De Internationale Keuze€ 125.0000 *
Internationale Koorbiënnale€ 150.0000 *
Its Festival€ 150.0000 *
Jonge Harten Festival€ 125.0000 *
Julidans€ 150.000€ 125.000 per editie
Liteside Festival€ 20.0000
Metropolis Festival€ 150.0000
Motel Mozaique€ 125.0000 *
Mundial€ 150.0000 *
Musica Sacra€ 150.000€ 125.000 per editie
Music Meeting€ 150.000€ 125.000 per editie
Nederlandse Dansdagen€ 150.0000 *
Nederlands Theater Festival€ 150.000€ 125.000 per editie
Noorderzon Performing Arts Festival€ 300.000€ 250.000 per editie
November Music€ 150.000€ 125.000 per editie
Oerol€ 300.000€ 250.000 per editie
Operadagen Rotterdam€ 300.000€ 125.000 ** per editie
Rotterdam Philharmonic Gergiev Festival€ 150.0000
Rotterdam Unlimited€ 125.0000
Sonic Acts€ 150.0000 *
SPRING festival Utrecht€ 150.000€ 150.000 per editie
Theaterfestival Boulevard€ 300.0000 *
Tromp Percussion Eindhoven€ 50.000€ 50.000 per editie
Tweetakt€ 300.000€ 300.000 per editie
De Viooldagen€ 50.0000 *